होर्मुझ'मधून गॅस पुरवठा ठप्प, भारताचा 'प्लॅन बी' तयार! पाहा कशी केली जाते भरपाई

इराण आणि अमेरिकेत युद्ध सुरू आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी गेल्या काही महिन्यांपासून बंद आहे. यामुळे भारताला होणारा गॅस पुरवठा पूर्वीसारखा नियमित नाही. पण जेव्हा होर्मुझमधून गॅस पुरवठा उपलब्ध नसतो, तेव्हा भारत आपल्या गॅस पुरवठ्याची व्यवस्था कशी करतो? भारतासाठी गॅस आयात करणे अत्यावश्यक आहे, कारण भारत आयातीवर अवलंबून आहे.

भारत आपल्या गॅसच्या गरजांचा मोठा भाग आयातीद्वारे पूर्ण करतो, यापैकी सुमारे ६०% गॅस या सामरिक सागरी मार्गाने, प्रामुख्याने कतार आणि संयुक्त अरब अमिराती सारख्या प्रमुख पुरवठादारांकडून येतो. वास्तविक परिस्थिती भीतीइतकी गंभीर नव्हती. भारताने आपल्या पुरवठा साखळीत फेरबदल केले आणि इतर स्रोतांकडे वळून ऊर्जा संकट मोठ्या प्रमाणावर नियंत्रणात आणले.

मिळालेल्या माहितीनुसार, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर परिणाम होताच, मार्च महिन्यात भारताची एलएनजी आयात घटली. कतार आणि संयुक्त अरब अमिरातीकडून नवीन मालवाहतुकीचे सुरू झालीच नाही. असे असूनही, भारताने पुरवठा खंडित होऊ दिला नाही आणि त्याऐवजी त्वरित नवीन पुरवठादारांकडे आपला मोर्चा वळवला.

या काळात भारताने ओमान, अमेरिका, नायजेरिया आणि अंगोला या देशांकडे आपला मोर्चा वळवला. या देशांकडून आयात वाढवून भारताने पुरवठ्यातील तूट मोठ्या प्रमाणात भरून काढली.

अहवालानुसार, २०२५ मध्ये कतारमधून होणाऱ्या एलएनजी आयातीचे सरासरी मासिक प्रमाण ०.९५ दशलक्ष टन होते, त्याखालोखाल संयुक्त अरब अमिरातीमधून ०.२७ दशलक्ष टन आयात झाली.

मार्च-एप्रिलमध्ये, होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद असल्यामुळे, या दोन महिन्यांत कतारमधून फक्त ०.०६ दशलक्ष टन आणि संयुक्त अरब अमिरातीमधून ०.१३ दशलक्ष टन एलएनजी आयात करण्यात आली. ओमान, हा २०२५ मध्ये सरासरी मासिक ०.१८ दशलक्ष टन पुरवठ्यासह भारताला एलएनजी पुरवणारा चौथा सर्वात मोठा देश होता, त्याचा पुरवठा मार्च-एप्रिलमध्ये वाढून १.२ दशलक्ष टन झाला, म्हणजेच सरासरी दरमहा ०.६ दशलक्ष टन.

मार्चमध्ये एलएनजीची आयात सुमारे १.६७ दशलक्ष टनांपर्यंत घसरली असली तरी, एप्रिलमध्ये ती सुमारे १.९५ दशलक्ष टनांपर्यंत वाढली. जरी हे प्रमाण सामान्य पातळीपेक्षा किंचित कमी असले तरी, भारताने पुरवठा यशस्वीपणे वळवला होता याचा हा एक स्पष्ट संकेत होता. सध्या तरी, कतार वगळता इतर देशांकडून वाढलेल्या पुरवठ्यामुळे एक मोठे संकट टळले आहे.