होर्मुझ तणावात पुतिन यांचा मास्टरस्ट्रोक! इराणी युद्धावर चीनमध्ये बनणार 'गेमप्लॅन'; अमेरिकेला शह?

इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर एक मोठी बातमी समोर येत आहे. रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन चीनचा दौरा करणार आहेत. या महत्त्वपूर्ण दौऱ्याचे वेळापत्रक सध्या तयार केले जात आहे. पश्चिम आशियामध्ये वाढलेल्या तणावाच्या काळात पुतिन चीनला भेट देत आहेत

अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांमुळे जगभरात खळबळ उडाली. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जलवाहतुकीत अडथळे आल्याने तेल आणि गॅस पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम झाला असून त्याचा फटका आशियापासून युरोपपर्यंतच्या देशांना बसला आहे.

अमेरिकेने इराणच्या बंदरावर नाकेबंदी जाहीर केल्याने परिस्थिती आणखी चिघळली असून ती अधिक तणावपूर्ण आणि संवेदनशील बनली आहे. या परिस्थितीत रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन यांचा बीजिंग दौरा महत्त्वपूर्ण आहे.

जागतिक ऊर्जा बाजारातील वाढत्या अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर रशियाने चीनला ऊर्जा पुरवठा वाढवण्याचे संकेत दिले आहेत. समानता आणि परस्पर फायद्याच्या आधारावर सहकार्य करू इच्छिणाऱ्या चीनसह सर्व देशांच्या ऊर्जेच्या गरजा पूर्ण करण्यास रशिया तयार आहे असं रशियाचे परराष्ट्र मंत्री सर्गेई लावरोव्ह यांनी बुधवारी बीजिंगमध्ये एका पत्रकार परिषदेत सांगितले.

लावरोव्ह म्हणाले की, रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन यांचा चीन दौरा २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत नियोजित आहे. रशियन मीडिया 'वेदोमोस्ती'ने सूत्रांच्या हवाल्याने वृत्त दिले आहे. हा दौरा १८ मे पासून सुरू होणाऱ्या आठवड्यात होऊ शकतो. हा संभाव्य दौरा दोन्ही देशांमधील धोरणात्मक आणि आर्थिक सहकार्याला एक नवी दिशा देणारा मानला जात आहे.

चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी बीजिंगमध्ये लावरोव्ह यांची भेट घेतली. या भेटीदरम्यान शी जिनपिंग यांनी रशियासोबतच्या घनिष्ठ मैत्री आणि सहकार्यावर जोर दिला आणि दोन्ही देशांनी एकमेकांवर विश्वास कायम ठेवावा, परस्पर सहकार्य अधिक दृढ करावे आणि परस्पर हितांचे रक्षण करावे असे सांगितले.

जागतिक ऊर्जा पुरवठा आणि भू-राजकीय तणावाबद्दल वाढत्या चिंतेच्या काळात चीन-रशियाकडून ही विधाने आली आहेत. मध्य पूर्वेतील सध्याच्या संकटामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम होत आहे, परंतु रशिया ही दरी भरून काढण्यास सक्षम आहे असं लावरोव्ह यांनी सांगितले.

चीन आणि इतर मित्र देशांच्या ऊर्जेची गरज भागवण्यासाठी रशियाकडे पुरेशी संसाधने आहेत. जागतिक ऊर्जा बाजारात कोणत्याही एका देशावरील अवलंबित्व टाळण्यासाठी रशिया आणि चीनकडे सर्व साधने आहेत असंही सांगण्यात आले आहे.

काही देश मध्य पूर्वेतील संघर्षाच्या माध्यमातून जागतिक ऊर्जा बाजारावर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न करत आहेत असं रशियाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी अमेरिकेच्या धोरणांवर अप्रत्यक्षपणे टीका करताना म्हटले. रशिया आणि चीन असे प्रयत्न हाणून पाडण्यास सक्षम आहेत आणि दोन्ही देश एक संतुलित व स्थिर ऊर्जा प्रणाली राखण्यासाठी कटिबद्ध आहेत असाही विश्वास रशियाने व्यक्त केला.

रशिया आणि चीन यांच्यातील वाढत्या ऊर्जा सहकार्याचा जागतिक ऊर्जा बाजारावर महत्त्वपूर्ण परिणाम होऊ शकतो. रशियाचा हा प्रस्ताव चीनसाठी दिलासादायक ठरू शकतो, विशेषतः अशा वेळी जेव्हा अनेक देश ऊर्जा सुरक्षेबद्दल चिंतित आहेत. पुतिन यांच्या प्रस्तावित भेटीमुळे दोन्ही देशांमधील संबंध अधिक दृढ होण्याची अपेक्षा आहे, ज्याचा परिणाम जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेवरही होऊ शकतो.