नवे ‘डिजिटल वॉर’, मेसेजिंग अ‍ॅपचा होतोय वापर; 'लष्कर-ए-तैयबा'च्या दहशतवाद्याच्या चौकशीतून समोर आली धक्कादायक माहिती

दहशतवादी संघटनांनी सुरक्षा यंत्रणांच्या नजरेतून वाचण्यासाठी आता अत्याधुनिक आणि कूटबद्ध मेसेजिंग अ‍ॅप्सचा आधार घेतला आहे.

जम्मू-काश्मीरमध्ये कार्यरत असलेल्या दहशतवादी संघटनांनी सुरक्षा यंत्रणांच्या नजरेतून वाचण्यासाठी आता अत्याधुनिक आणि कूटबद्ध मेसेजिंग अ‍ॅप्सचा आधार घेतला आहे. नुकत्याच अटक करण्यात आलेल्या 'लष्कर-ए-तैयबा'च्या दहशतवाद्याच्या चौकशीतून ही धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.

सरकारच्या अन् जागतिक संस्थांच्या उपाययोजना

अ‍ॅप्सवर बंदी: मे २०२३ मध्ये केंद्र सरकारने गृह मंत्रालयाच्या शिफारशीवरून १४ मेसेजिंग अ‍ॅप्सवर बंदी घातली आहे.

सुरक्षा यंत्रणांचे आव्हान : 'एंड-टू-एंड एन्क्रिप्शन' मुळे रिअल-टाइम माहिती गोळा करणे कठीण होत आहे, ज्यामुळे सायबर सुरक्षा हे मोठे आव्हान बनले आहे.

संयुक्त राष्ट्रे ठराव : दहशतवाद्यांच्या ऑनलाइन प्रचाराला रोखण्यासाठी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेने २०१७ मध्ये ठराव २३५४ मंजूर केला आहे, जो कायदेशीर उपाययोजना आणि सार्वजनिक-खाजगी भागीदारीवर भर देतो.

रडारवर असलेली प्रमुख अ‍ॅप्स

सुरक्षा यंत्रणांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दहशतवादी केवळ व्हॉट्सअ‍ॅप किंवा टेलिग्रामवर अवलंबून नसून खालील अ‍ॅप्सचा वापर करत आहेत:

ब्लॅकबेरी मेसेंजर (बीबीएम) : एकेकाळी अत्यंत सुरक्षित मानले जाणारे हे अ‍ॅप पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहे. आता 'बीबीएम एंटरप्राइज' या सशुल्क सेवेचा वापर करून दहशतवादी आपल्या नेटवर्कमधील अनेक गटांशी संपर्क साधत आहेत. 

थ्रीमा : हे स्वित्झर्लंडमधील अ‍ॅप आहे. याचे वैशिष्ट्य म्हणजे यासाठी फोन नंबर किंवा ईमेलची गरज नसते, ज्यामुळे वापरकर्त्याची ओळख पटवणे अशक्य होते. सुरक्षेला चकवा दिला जातो

एलिमेंट : हे एक विकेंद्रित अ‍ॅप आहे. मे २०२३ मध्ये केंद्र सरकारने यावर बंदी घातली होती, कारण याचा वापर दहशतवादी मॉड्यूलकडून केला जात होता. हल्ल्यांची रणनीती यातून आखली जात होती.

डस्ट : या अ‍ॅपमधील मेसेज वाचल्यानंतर लगेच किंवा २४ तासांच्या आत आपोआप नष्ट होतात, ज्यामुळे पुरावे उरत नाहीत.