भारतानं 'असं' कोणतं सीक्रेट ऑपरेशन राबवलं?; बांगलादेशवर धुराचा लोट दिसला, सरकारनं मौन बाळगलं

८ मे रोजी संध्याकाळी भारताने ओडिशाच्या किनाऱ्याजवळ एका लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्राची चाचणी केली, ज्याचा तेजस्वी प्रकाश आणि ट्रेल बांगलादेशातील अनेक भागांमध्ये स्पष्टपणे दिसत होता. या घटनेमुळे पूर्व भारत आणि बांगलादेश या दोन्ही देशांतील लोकांना आश्चर्य वाटले.

या घटनेचे व्हिडिओ सोशल मीडियावर वेगाने व्हायरल झाले. व्हिडिओमध्ये लांब शेपटी असलेली एक तेजस्वी, चमकणारी वस्तू आकाशातून जाताना दिसत आहे. अनेकांनी चुकून त्याला उल्का, रॉकेट किंवा अगदी UFO समजले, परंतु नंतर ते भारताच्या क्षेपणास्त्र चाचणीचा एक भाग होते हे आढळले.

यातली सर्वात रंजक आणि आश्चर्यकारक गोष्ट म्हणजे भारत सरकारच्या संरक्षण मंत्रालय किंवा अगदी DRDO मधील कोणीही या कथित क्षेपणास्त्र चाचणीबाबत कोणतीही अधिकृत माहिती दिलेली नाही.

८ मे रोजी सायंकाळी ६:३० ते ७:३० च्या दरम्यान लांब, वक्र नारंगी-पांढरा प्रकाश असलेली एक तेजस्वी वस्तू आकाशाकडे वेगाने जाताना दिसली. हे अद्भुत दृश्य केवळ ओडिशामध्येच नव्हे तर प्रक्षेपण स्थळापासून शेकडो किलोमीटर दूर असलेल्या बांगलादेशातील कॉक्स बाजारमध्येही दिसले.

भारताने ओडिशाच्या किनाऱ्यालगतच्या चंदीपूरमधील डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम बेटावरील एकात्मिक चाचणी केंद्रातून (ITR) या क्षेपणास्त्राची चाचणी केली.हे नेत्रदीपक खगोलीय दृश्य योगायोग नव्हते. विज्ञानानुसार जेव्हा संध्याकाळच्या वेळी क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित केले जाते, तेव्हा सूर्याची शेवटची किरणे उंचावर मागे राहिलेल्या वायूंवर (एक्झॉस्ट प्लूम) पडतात. यामुळेच ते अंधारलेल्या आकाशात एका चमकणाऱ्या शेपटीसारखे दिसते.

ओडिशा, पश्चिम बंगाल आणि बांगलादेशातील हजारो लोकांनी ही घटना पाहिली आणि कॅमेऱ्यात कैद केली. सोशल मीडियावर काही दाव्यांमध्ये तर याला अणुबॉम्ब वाहून नेण्यास सक्षम असलेल्या अग्नी-५ बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची प्रगत आवृत्ती असल्याचेही म्हटले गेले. परंतु ही मागील चाचणीपेक्षा पूर्णपणे वेगळी आहे.

भारताने १ मे रोजी लांब पल्ल्याच्या जहाजविरोधी हायपरसॉनिक क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी केल्याची पुष्टी केली होती. ते क्षेपणास्त्र समुद्रातील १,५०० किलोमीटर अंतरापर्यंतच्या नौदल लक्ष्यांवर मारा करण्यासाठी तयार करण्यात आले होते आणि बंगालच्या उपसागरावर सुमारे १,६८० किलोमीटरचे प्रतिबंधित क्षेत्र घोषित करण्यात आले होते. परंतु ८ मे रोजीचे प्रक्षेपण ही एक पूर्णपणे वेगळी घटना आहे.

प्रक्षेपणापूर्वी भारतीय अधिकाऱ्यांनी वैमानिकांसाठी एक अधिकृत सूचना (NOTAM) जारी केली. या सूचनेनुसार संवेदनशील मोहिमांदरम्यान विमानांना विशिष्ट हवाई क्षेत्र टाळणे आवश्यक असते. संरक्षण विश्लेषकांच्या मते ८ मे रोजी बंगालच्या उपसागरावर सुमारे ३,५६० किलोमीटरचा हवाई मार्ग कॉरिडोर घोषित करण्यात आला. हा १ मे रोजीच्या क्षेत्राच्या दुप्पटीहून अधिक आहे. इतका मोठा हवाई मार्ग सामान्यतः लांब पल्ल्याच्या हल्ल्याची क्षमता असलेल्या प्रणालींसाठी वापरला जातो.

काही रिपोर्टनुसार हे अग्नी-५ किंवा अग्नी-६ सारख्या लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्राशी किंवा हायपरसॉनिक प्रणालीशी संबंधित आहे. परंतु कोणते क्षेपणास्त्र डागण्यात आले, याबद्दल भारत सरकार किंवा संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेकडून (DRDO) कोणतीही अधिकृत पुष्टी मिळालेली नाही. तज्ञांच्या मते अशा चाचण्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र क्षमता वाढवणे, री-एंट्री व्हेइकल्स किंवा एमआयआरव्ही (MIRV) तंत्रज्ञानाशी संबंधित असू शकतात.

भारत सहसा पारंपरिक संरक्षण चाचण्यांची घोषणा करतो, परंतु संवेदनशील सामरिक चाचण्यांबद्दल अनेकदा मौन बाळगतो. मात्र एक गोष्ट पूर्णपणे निश्चित झाली आहे. ८ मे रोजी चंदीपूरमधून खरोखरच एक क्षेपणास्त्र डागण्यात आले होते, त्यासाठी जारी केलेला नोटॅम (NOTAM) कॉरिडॉर ३,५६० किमीचा होता आणि ऑनलाइन प्रसारित होणारे सर्व व्हिडिओ अस्सल आहेत. ओडिशाच्या आकाशातील हे दृश्य केवळ एक देखावा नव्हता.