भारत स्पेस स्टेशन बनवणार! ISRO ने काम सुरू केले; कधीपर्यंत तयार होईल जाणून घ्या

एरोस्पेस उत्पादनात किमान पाच वर्षांचा अनुभव असणे आवश्यक आहे आणि गेल्या तीन वर्षांत सरासरी वार्षिक उलाढाल किमान ५० कोटींची असणे आवश्यक आहे.

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था अवकाश विज्ञानाच्या जगात आणखी एक झेप घेण्याची तयारी करत आहे. अंतराळ संस्थेने त्यांच्या आतापर्यंतच्या सर्वात महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाची, भारतीय अंतराळ स्थानकाची (BAS) पायाभरणी केली आहे. त्यांनी भारतीय उद्योगांना त्यात सामील होण्यासाठी आमंत्रित केले आहे. या हालचालीमुळे भारत अवकाशात स्वतःचे कायमस्वरूपी स्थानक असलेल्या निवडक देशांच्या यादीत येईल. विक्रम साराभाई अंतराळ केंद्राने (VSSC) भारतीय कंपन्यांसाठी 'अभिव्यक्ती स्वारस्य' (EoI) जारी केले आहे. याद्वारे, खाजगी क्षेत्रातील कंपन्यांना अंतराळ स्थानकाचे पहिले मॉड्यूल, BAS-01 तयार करण्यासाठी आमंत्रित करण्यात आले आहे.

युरोपियन युनियनचे टॉप लीडर्स भारतात पोहचणार; ३ दिवसांनी 'Mother Of All Deals' ची घोषणा होणार

पहिला टप्पा २०२८ मध्ये सुरू होईल. अंतराळ स्थानकाचे पहिले मॉड्यूल (BAS-०१) लाँच करण्याचे लक्ष्य आहे. ते २०३५ पर्यंत पूर्ण होईल. पाचही मॉड्यूल स्थापित झाल्यानंतर, हे स्थानक पूर्णपणे कार्यरत होईल. ते सुमारे ४००-४५० किमी उंचीवर पृथ्वीच्या कमी कक्षेत तैनात केले जाईल. सुरुवातीला, ते तीन ते चार अंतराळवीरांना सामावून घेण्यास आणि वैज्ञानिक प्रयोग करण्यास सक्षम असेल.

इस्रोने भारतीय कंपन्यांसाठी कठोर मानके निश्चित केले जाणार आहे, कारण हे मॉड्यूल मानवांसाठी राहण्यायोग्य असतील. प्रत्येक मॉड्यूल ३.८ मीटर व्यासाचा आणि ८ मीटर उंच असेल. ते उच्च-शक्तीच्या अॅल्युमिनियम मिश्रधातूपासून बांधले जातील. बांधकामात ०.५ मिलीमीटरची त्रुटी देखील अस्वीकार्य असेल. कंपन्यांना विशेष वेल्डिंग आणि फॅब्रिकेशन तंत्र विकसित करावे लागेल. हे पूर्णपणे भारतीय असणार आहे, असे इस्रोने स्पष्ट केले. कोणत्याही परदेशी मदत किंवा आउटसोर्सिंगला परवानगी दिली जाणार नाही.

या ऐतिहासिक प्रकल्पाचा भाग होऊ इच्छिणाऱ्या कंपन्यांना काही आवश्यकता पूर्ण कराव्या लागतील. त्यांना एरोस्पेस उत्पादनात किमान पाच वर्षांचा अनुभव असणे आवश्यक आहे. गेल्या तीन वर्षांत त्यांची सरासरी वार्षिक उलाढाल किमान ५० कोटी रुपये असणे आवश्यक आहे. अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ८ मार्च २०२६ आहे.

हा प्रकल्प फक्त स्थानक बांधण्यापुरता मर्यादित नाही. हा भारताच्या गगनयान मोहिमेचा पुढचा टप्पा आहे. यामुळे भारताचे सूक्ष्मगुरुत्वाकर्षण संशोधन पुढे जाईल, यामुळे औषध, शेती आणि पदार्थ विज्ञानात प्रगत संशोधन शक्य होईल. सध्या जग आयएसएसवर अवलंबून आहे, पण बीएएस भारताला धोरणात्मक स्वायत्तता देईल. हे स्थानक भविष्यातील चंद्रावरील मानवनिर्मित मोहिमांसाठी ट्रान्झिट हब म्हणून काम करणार आहे.