जपानच्या समुद्रात सापडले 'रहस्यमय शहर', शास्त्रज्ञांच्या 'या' दाव्याने चर्चांना उधाण...

काही जण याला ‘समुद्रात बुडलेले अटलांटिस’ किंवा प्राचीन मानवी सभ्यतेचा अवशेष मानतात.

योनागुनी बेट: तुम्ही श्रीकृष्णाच्या द्वारका शहराबद्दल ऐकले असेल. हजारो वर्षांपूर्वी द्वारका समुद्रात सामावून गेले. अशाच प्रकारचे एक शहर जपानच्या योनागुनी बेटाजवळ सापडले आहे. शास्त्रज्ञांना ६-२४ मीटर खोलीवर पायऱ्यांसारखी रचना आढळली, जी एका प्राचीन शहराच्या अवशेषांसारखी दिसते. 

काही जण याला ‘समुद्रात बुडलेले अटलांटिस’ किंवा प्राचीन मानवी सभ्यतेचा अवशेष मानतात. मात्र बहुसंख्य वैज्ञानिकांचे मत वेगळे आहे. ही रचना मानवनिर्मित नसून नैसर्गिक आहे. भूकंप किंवा भूर्भातील हालचालींमुळे तयार झाल्याचा दावा केला जातो.

रहस्याचा शोध कसा लागला?

1987 मध्ये डाइव्हिंग इन्स्ट्रक्टर किहाचिरो अराताके यांना योनागुनी बेटाजवळ पहिल्यांदा ही पायऱ्यांसारखी रचना दिसली. आकारमान पाहता ही रचना 50 मीटरहून अधिक लांब, 20-40 मीटर रुंद आणि 25 मीटर उंच आहे. दगडांवर पायऱ्या, प्लॅटफॉर्म आणि धारदार कोन दिसतात, ज्यामुळे ती पिरॅमिड किंवा राजवाड्यासारखी भासते.

मानवनिर्मित असल्याचा दावा

र्यूक्यू विद्यापीठ येथील भूवैज्ञानिक मसाकी किमुरा यांनी दीर्घकाळ अभ्यास करून, ही रचना सुमारे 10 हजार वर्षांपूर्वी मानवनिर्मित असल्याचा दावा केला. समुद्रपातळी वाढल्याने ती बुडाली, असे त्यांचे म्हणणे आहे. त्यांच्या मते येथे ड्रेनेज प्रणाली, रस्ते, भिंती आणि चेहऱ्यासारखी कोरीवकामे दिसतात, म्हणूनच त्यांनी याला ‘जपानी अटलांटिस’ असेही संबोधले.

बहुसंख्य वैज्ञानिक काय म्हणतात?

मात्र, अनेक भूवैज्ञानिक उदा. बॉस्टन विद्यापीठ येथील रॉबर्ट शॉच (1997 मध्ये स्वतः पाहणी केली) ही रचना नैसर्गिक असल्याचे सांगतात. त्यांच्या मते हा परिसर भूकंपप्रवण आहे. येथे आढळणाऱ्या सँडस्टोन व मडस्टोन खडकांत आधीपासूनच सपाट थर व तडे असतात. भूकंपामुळे खडक नियमित पद्धतीने तुटतात, ज्यातून चौकोनी ब्लॉक्स व पायऱ्यांसारख्या आकृती तयार होतात.

समुद्री लाटा व प्रवाह तडे रुंद करतात आणि पृष्ठभाग गुळगुळीत करतात. जवळच्या जमिनीवरील अशाच खडकांवर वारा-पावसामुळे कडा गोलसर झाल्या; पाण्याखाली असल्याने येथे धारदार कडा टिकून राहिल्या, असे त्यांचे मत आहे. 2024 मध्ये क्यूशू विद्यापीठच्या भूवैज्ञानिकांनी कोणतेही पुरातत्त्वीय पुरावे (भांडी, हाडे, औजारे) न सापडल्याचे स्पष्ट केले. खडक तुटणे, घासणे व खड्डे पडणे, या प्रक्रिया आजही सुरू असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

पृथ्वी अशी आकृती कशी घडवते?

जगभरात निसर्गाने घडवलेल्या अशा अनेक भूमितीय रचना आढळतात. 

जायंट्स कॉझवे (आयर्लंड): सहाकोनी स्तंभ

टेसलेटेड पेव्हमेंट (ऑस्ट्रेलिया): टाइल्ससारखी सपाट दगडी रचना

अल नसलाआ रॉक (सौदी अरेबिया): सरळ दुभंगलेला खडक

पल्पिट रॉक (नॉर्वे): सपाट, सरळ कडा

या सर्वांची निर्मिती टेक्टॉनिक ताण, तडे आणि इरोजनमुळे झाली आहे. योनागुनीही त्याच प्रक्रियेचा भाग असल्याचे वैज्ञानिकांचे मत आहे. याच वेगवेगळ्या मतांमुळे योनागुनी स्मारक आजही एक रहस्य बनले आहे. आजही जगभरातील डायव्हर्स येथे डायव्हिंग  करून या सौंदर्याचा अनुभव घेतात.