‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ जगाला किती व्यवहार्य ठरेल? जाणून घ्या सविस्तर

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून व्यापारी जहाजांना सुरक्षित रस्ता दाखवण्यासाठी एका नव्या योजनेची घोषणा केली आहे. या मोहिमेला ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ असे नाव देण्यात आले आहे. मात्र, या योजनेमुळे अनेक प्रश्न उपस्थित झाले असून, अमेरिका आणि इराणमधील तणाव शिगेला पोहोचला आहे.

इराणशी युद्धविराम संपलेला नाही; अमेरिकेची स्पष्टोक्ती, हाेर्मुझच्या मार्गातून व्यापारी जहाजांची पाठवणी सुरू

व्यापारी कंपन्या साशंक

जहाज कंपन्यांचे अधिकारी या योजनेमुळे अजूनही काळजीत आहेत. त्यांना वाटते की,

दोन्ही बाजूंची सहमती आवश्यक : हा मार्ग मोकळा होण्यासाठी केवळ अमेरिका नाही, तर इराणनेही सहमती दर्शवणे गरजेचे आहे.

भौगोलिक अडचण : होर्मुझची सामुद्रधुनी खूप अरुंद आहे. तिथे मोठ्या युद्धनौकांना फिरणे आणि छोट्या बोटींपासून संरक्षण करणे कठीण जाते. इराणकडे अशा अनेक छोट्या बोटी व जमिनीवरून मारा करणारी क्षेपणास्त्रे आहेत.

युद्धनौकांची कमतरता : तज्ज्ञांच्या मते, अमेरिकेला प्रत्येक व्यापारी जहाजाला संरक्षण द्यायचे असेल, तर त्यांच्याकडे सध्या मध्यपूर्वेत पुरेशा युद्धनौका नाहीत.

थोडक्यात सांगायचे, तर ट्रम्प यांनी ही आक्रमक पावलं उचलून इराणला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न केला आहे, पण, यामुळे समुद्रमार्गे होणारा जागतिक व्यापार सुरक्षित होईल, याची कोणतीही खात्री नाही.

नेमकी योजना काय आहे?

अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने दिलेल्या माहितीनुसार, या मोहिमेत क्षेपणास्त्रवाहू युद्धनौका, १०० पेक्षा जास्त विमाने आणि ड्रोनचा वापर केला जाणार आहे. व्यापारी जहाजांची वाहतूक पुन्हा सुरळीत करणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.

इराणचा विरोध

इराणने याला “ट्रम्प यांचे भ्रम” असे म्हटले आहे. त्यांच्या मते, अमेरिकेने इथे हस्तक्षेप करणे, म्हणजे ८ एप्रिलपासून सुरू असलेल्या शस्त्रसंधीचे उल्लंघन आहे. “कोणतेही परकीय सैन्य इथे आले, तर त्यांच्यावर हल्ला केला जाईल,” असा इशारा इराणने दिला आहे.

संघर्षाची ठिणगी

मोहीम सुरू होताच सोमवारी अमेरिका आणि इराणच्या सैन्यात चकमक झाली.

इराणचा दावा : इराणच्या नौदलाने म्हटले आहे की, त्यांनी अमेरिकेच्या जहाजांना सामुद्रधुनीत प्रवेश करण्यापासून रोखले.

अमेरिकेचा दावा : अमेरिकेने इराणचा दावा फेटाळला आहे. उलट, अमेरिकेने इराणच्या सहा छोट्या बोटी नष्ट केल्याचे सांगितले आहे.

ट्रम्प यांनी इशारा दिला की, “जर इराणने आमच्या जहाजांना लक्ष्य केले, तर त्यांना पृथ्वीवरून नष्ट केले जाईल.”