एक क्लिकमध्ये ओळखा स्कॅम कॉल; डिजिटल सुरक्षेची नवी क्रांती

Nagpur : आपले बैंक अकाउंट ब्लॉक होणार आहे, 'केवायसी अपडेट करा, पोलिस सीबीआयमधून बोलत आहेत" अशा फोन कॉल्स आणि मॅसेजेसनी त्रस्त झालेल्या नागरिकांना 'डीआयपी'मुळे (डिजिटल इंटेलिजन्स प्लॅटफॉर्म) दिलासा मिळू लागला आहे.

नागपूर : जानेवारी महिन्यात दुपारी नागपूरमधील एक निवृत्त शिक्षक आपल्या मोबाइलवर आलेला कॉल उचलतात. 'सर, तुमचे बँक अकाउंट ब्लॉक होणार आहे... लगेच ओटीपी सांगा।' आवाज विश्वासार्ह. एकदम फॉर्मल भाषा. क्षणभरात निर्णय घ्यायचा. पण, यावेळी त्यांनी ओटीपी दिला नाही व तो कॉल 'संशयित' म्हणून रिपोर्ट केला. कारी दितयांनी त्यांना कलाले की तो नंबर आधीच 'हाय रिस्क' म्हणून चिन्हित झाला होता आणि हजारो लोकांना फसवणाऱ्या त्या मोबाइल क्रमांकावर कारवाई झाली होती. ही केवळ एक गोष्ट नाही. ही त्या बदलाची कहाणी आहे, ज्याने भारतात डिजिटल फसवणुकीच्या जगातली सामरीकरणे बदलायला सरुवात केली आहे. 

आपले बैंक अकाउंट ब्लॉक होणार आहे, 'केवायसी अपडेट करा, पोलिस सीबीआयमधून बोलत आहेत" अशा फोन कॉल्स आणि मॅसेजेसनी त्रस्त झालेल्या नागरिकांना 'डीआयपी'मुळे (डिजिटल इंटेलिजन्स प्लॅटफॉर्म) दिलासा मिळू लागला आहे. केंद्र सरकारच्या दूरसंचार विभागाने उभारलेला हा प्लॅटफॉर्म फसवणूक करणाऱ्या क्रमांकांची माहिती वेगाने शेअर करतो आणि त्यांच्यावर कारवाई घडवून आणतो. या प्लॅटफॉर्मवर बाराशेहून अधिक संस्था जोडल्या गेल्या आहेत.

संशयित क्रमांकासह 'डिसकनेक्शन' वर बारीक नजर

'डीआयपी'च्या अंतर्गत 'एमएनआरएल' (मोबाइल नंबर रेवोकेशन लिस्ट) आणि 'एफआरआय' (फायनान्शियल फ्रॉड रिस्क इंडिकेटर) या प्रणालींचा वापर येतो. यांचा उपयोग करून संशयित किंवा फसवणुकीत वापरले गेलेले मोबाइल क्रमांक, त्यांच्या डिसकनेक्शनची कारणे आणि तारीख यांची नोंद होते. आतापर्यंत तब्बल १४ कोटी मोबाइल क्रमांक या यादीत समाविष्ट करून संबंधित यंत्रणांशी शेअर करण्यात आले आहेत.

हजार कोटींहून अधिकची फसवणूक रोखण्यात यश

'डीआयपी'द्वारे अर होणाऱ्या या माहितीच्या आधारे विविध संस्था आपल्या-आपल्या क्षेत्रात तातडीने कारवाई करत असून त्यामुळे संभाव्य फसवणूक रोखण्यास मोठी मदत होत आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार या प्लॅटफॉर्मच्या मदतीने आतापर्यंत हजार कोटींपेक्षा जास्त फसवणूक रोखण्यात यश आले आहे.

'व्हॉट्सअॅप'ची वेगाने पावले, २८ लाख प्रोफाईल्स 'ब्लॉक'

सायबर फसवणुकीत आरोपींकडून व्हॉट्सअॅपचा मोठ्या प्रमाणात वापर होत. 'डीआयपी'कडून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे व्हॉट्सअॅपने वेगाने पावले उचलली व २८ लाख संशयित प्रोफाईल्स ब्लॉक केली आहेत. विविध संस्थांमधील रिअल-टाइम डेटा एक्स्चेंजमुळे फसवणूक करणाऱ्यांवर तत्काळ कारवाई शक्य होत आहे.