अमेरिका-इराण नव्हे, तर चीन आणि भारत आहेत समुद्राचे खरे 'सुलतान'...या भागात वर्चस्व

जगातील सुमारे ८० टक्के व्यापार समुद्री मार्गांनी होतो.

मध्यपूर्वेतील तणाव पाहता जागतिक राजकारण आणि आर्थिक शक्तीचे केंद्र आता जमिनीवरून समुद्राकडे सरकत असल्याचे स्पष्ट होत आहे. जगातील सुमारे ८० टक्के व्यापार समुद्री मार्गांनी होत असल्याने, महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवरील नियंत्रण हेच देशांच्या सामर्थ्याचे मुख्य मापदंड ठरत आहे.

दक्षिण चीन समुद्रात चीनचे वर्चस्व

दक्षिण चीन समुद्र या भागातून जगातील सुमारे ३३ टक्के व्यापार होतो. चीनने कृत्रिम बेटे उभारून आणि लष्करी उपस्थिती वाढवून या भागात आपली पकड मजबूत केली आहे.

अरब सागरात प्रादेशिक स्पर्धा

अरब सागर हा आशिया, युरोप आणि आफ्रिकेला जोडणारा महत्त्वाचा मार्ग आहे. या भागात भारत, पाकिस्तान आणि इराणचा प्रभाव आहे.

सुवेज कालवा आणि भूमध्य सागराचे महत्त्व

मेडिटेरीयन समुद्र हा सुवेज कालव्याचे प्रवेशद्वार आहे. या कालव्यामुळे आशिया आणि युरोपमधील सर्वात कमी अंतराचा समुद्री मार्ग उपलब्ध होतो. या भागावर इजिप्तचा ताबा असल्याने त्याचे महत्त्व अधिक वाढते. बाब-अल-मंदेब आणि सुवेज कालवा मिळून सुमारे २३ टक्के जागतिक व्यापार हाताळतात.

बंगालच्या उपसागरात भारताची मजबूत उपस्थिती

बंगालचा उपसागर हा आशियान देशांच्या व्यापारासाठी महत्त्वाचा असून, भारताने नौदल तळ आणि रणनीतिक भागीदारीद्वारे येथे आपला प्रभाव वाढवला आहे.

उत्तर समुद्रात ब्रिटन-नॉर्वेचा दबदबा

उत्तर समुद्र हा युरोपसाठी ऊर्जा आणि व्यापाराच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे. येथे युके आणि नॉर्वेचे वर्चस्व आहे. इंग्लिश चॅनल (३०%) आणि जिब्राल्टर सामुद्रधुनी (२८%) हेही महत्त्वाचे व्यापार मार्ग आहेत.

ब्लॅक सीमध्ये रशियाची पकड

ब्लॅक सी हा युरोप आणि आशियाला जोडणारा महत्त्वाचा समुद्री मार्ग आहे. राशिया या भागात प्रभावी मानला जातो. या सर्व भागांमध्ये तणाव निर्माण झाल्यास जागतिक पुरवठा साखळीवर तात्काळ परिणाम होतो.