अन्न-पाणी बंद, हळूहळू लाइफ सपोर्टही काढणार; हरीश राणाकडे किती दिवस बाकी? डॉक्टर म्हणाले...

Harish Rana Health Updates: दिल्लीच्या AIIMS रुग्णालयात रुग्णाचा जीव वाचण्यासाठी शर्थीचे प्रयत्न केले जातात. पण तिथे आता हरीशचा अनंताचा प्रवास सुरू झाला आहे.

Harish Rana Health Updates: सर्वोच्च न्यायालयाने इतिहासात पहिल्यांदाच दयामरणाला परवानगी देण्याचा निर्णय घेतला. १३ वर्षे कोमात असलेल्या ३२ वर्षे वयाच्या एका व्यक्तीला जिवंत राखणारी कृत्रिम जीवरक्षक प्रणाली काढून घेण्यास न्यायालयाने संमती दिली. यानंतर आता पुढील प्रक्रिया सुरू केली जात आहे. सुरुवातीला अन्न पदार्थ बंद केल्यानंतर आता पाणी देणेही बंद केले जात आहे.

एम्समधील डॉक्टरांच्या मते, ही प्रक्रिया तात्काळ होत नाही, तर ती अत्यंत काळजीपूर्वक आणि संवेदनशीलतेने अनेक टप्प्यांमध्ये पूर्ण केली जाते. सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानंतर या प्रक्रियेसाठी एम्समध्ये डॉक्टरांचे एक विशेष पथक तयार करण्यात आले आहे. या पथकामध्ये न्यूरोसर्जरी, ऑन्को-ॲनेस्थेशिया, उपशामक औषधशास्त्र आणि मानसोपचार या विभागांतील तज्ज्ञांचा समावेश आहे.

हरीशला गाझियाबादमधील त्याच्या घरातून आणून एम्स कॅम्पसमध्ये असलेल्या डॉ. बी. आर. आंबेडकर इन्स्टिट्यूट रोटरी कॅन्सर हॉस्पिटलच्या पॅलिएटिव्ह केअर युनिटमध्ये दाखल करण्यात आले आहे. त्याच्या प्रकृतीवर सतत लक्ष ठेवले जात असून, सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशांनुसार पुढील उपचार केले जातील.

एजन्सीच्या अहवालानुसार, एम्सशी संबंधित डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की, इच्छामरणाची प्रक्रिया अचानक घडत नाही. ती हळूहळू आणि डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली पूर्ण केली जाते. या प्रक्रियेचा उद्देश वेदना आणि अस्वस्थता टाळणे हा आहे. डॉक्टरांच्या मते सर्वप्रथम रुग्णाच्या सध्याच्या स्थितीचे सविस्तर मूल्यांकन केले जाते.

यामध्ये दिल्या जाणाऱ्या जीवनरक्षक प्रणालीच्या प्रकाराचे मूल्यांकन करणे आणि ती काढून टाकण्याची प्रक्रिया कशी सुरू करता येईल हे ठरवणे समाविष्ट आहे. त्यानंतर इतर आधार प्रणाली हळूहळू कमी केल्या जातात. रुग्णाला होणारी अस्वस्थता किंवा त्रास कमी करण्यासाठी वेदनाशामक औषधे आणि उपशामक शामक औषधे दिली जातात.

डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की, जेव्हा जीवनरक्षक प्रणाली काढली जाते, तेव्हा रुग्णाला कोणताही शारीरिक किंवा मानसिक त्रास होणार नाही याची खात्री करणे महत्त्वाचे असते. ही प्रक्रिया अनेक दिवस चालू शकते. डॉक्टर आणि सूत्रांनुसार, हरीशच्या प्रकरणातील संपूर्ण प्रक्रियेला अंदाजे दोन ते तीन आठवडे लागू शकतात.

या काळात डॉक्टर त्यांच्या शारीरिक स्थितीवर सतत लक्ष ठेवतील. कोणत्याही टप्प्यावर काही वैद्यकीय गुंतागुंत निर्माण झाल्यास, त्यानुसार उपचार किंवा प्रक्रियेत बदल केला जाऊ शकतो. डॉक्टरांच्या मते, हा कालावधी केवळ एक अंदाज आहे. प्रत्येक रुग्णाची स्थिती वेगळी असते आणि त्यानुसार प्रक्रियेचा वेग ठरवला जातो.

एम्सच्या एका वरिष्ठ डॉक्टरने सांगितले की, सरासरी एखादी व्यक्ती अन्न आणि पाण्याशिवाय दहा दिवस जगू शकते, परंतु हे शारीरिक क्षमतेवर अवलंबून असते. काही लोक अन्न आणि पाण्याशिवाय दोन आठवड्यांपर्यंत जगू शकतात. हरीशच्या इच्छामरणानंतर, एम्सकडून एक अहवाल सर्वोच्च न्यायालयात सादर केला जाईल.

गाझियाबादचा रहिवासी व पंजाब विद्यापीठाचा विद्यार्थी असलेला हरीश राणा हा २०१३ साली एका इमारतीच्या चौथ्या मजल्यावरून पडल्यामुळे त्याच्या डोक्याला गंभीर दुखापत झाली आणि तेव्हापासून तो कोमात आहे. राणा याला पॅलिएटिव्ह केअरमध्ये दाखल करून त्याच्यावरचे वैद्यकीय उपचार थांबविण्याची प्रक्रिया सुरू केली जात आहे.

सन २०१३ मध्ये चंदीगडमध्ये सिव्हिल इंजिनीअरिंगचे शिक्षण घेत असताना हरीश चौथ्या मजल्यावरून पडला होता. या अपघातात त्याच्या मेंदूला गंभीर दुखापत झाली आणि तो १०० टक्के अपंग झाला. तेव्हापासून तो अंथरुणावरच होता, त्याला नळीवाटे जेवण आणि श्वास दिला जात होता.

दिल्लीतील एम्स रुग्णालयात गेल्या अनेक वर्षांपासून कोमात असलेल्या हरीश राणा यांच्या आयुष्यातील सर्वात कठीण आणि अंतिम टप्प्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. दिल्लीतील अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थेने एक अत्यंत कठीण आणि कायद्याच्या चौकटीतील निर्णय घेतला आहे.

एम्सच्या शांत कॉरिडॉरमध्ये सध्या एक अतिशय भावनिक आणि कायदेशीर प्रक्रिया पार पडत आहे. जिथे वैद्यकीय विज्ञान, भारताचा कायदा आणि मानवी संवेदना या तिन्हींचा कस लागत आहे. हरीश यांचे अन्न आणि पाणी बंद केल्यानंतर, आता त्यांच्या शरीराची साथ मिळेपर्यंत डॉक्टरांची टीम त्यांचे निरीक्षण करत राहील.