सूर्यकिरणे वेधणारे हेमाडपंथी शिवालय

श्रावण महिन्यात मोताळा तालुक्यातील कोथळी येथील प्राचीन चिंतामणी मंदीर आकर्षनाचे केंद्र ठरत आहे.

कोथळी (जि. बुलडाणा): मोताळा तालुक्यातील कोथळी येथे मनाला आकर्षित करणारे हेमाडपंथी शिवालय (चिंतामणी मंदिर) या नावाने ओळखण्यात येते. या मंदिराचे बांधकाम पुरातन कोरीव पद्धतीचे असून, एकरूपता जाणवते. प्रवेशद्वारासमोर शंकराचे वाहन असलेले नंदी विराजमान आहे. या नंदीच्या अंगावर विशिष्ट कलाकुशलतेने कोरलेली अखंड साखळी घंटा आहे. मंदिराचे खांब दगडी आहे. या मंदिराचे बांधकाम १३ व्या शतकातील असावे, असा जाणकाराचा अंदाज आहे. कोथळी गावाची अस्मिता जपणारे हे एक प्राचीन शिवालय आहे. मंदिराच्या गाभार्‍यात महादेवाची तेजस्वी शिवलिंगाची स्थापना आहे. या पिंडीचा गुळगुळीतपणा मनाला प्रफुल्लित करणारा असून, समोर सभामंडप असून, अखंड दगडामध्ये कोरलेल्या मूर्ती आहे. यावरून हे लक्षात येते की त्यावेळेस शिल्पकला अवगत होती. मंदिराच्या मागून वाहणारी विश्‍वगंगा नदी सौंदर्यात आणखी भर घालते. संध्याकाळी लालबुंद झालेला सूर्य मावळतीला असताना आपले प्रकाशकिरण पिंडीवर पडतो. तर सकाळी उगवताना गावातील पिंडीवर पाडतो. सूर्यकिरणे वेधून घेणारी हे शिवलिंग आहे गावातील व गावाबाहेरील मंदिराची कलाकृती प्रत्यक्ष पाहिली असता त्यातील कलाकुसर करणार्‍याचे परिङ्म्रम व सार्मथ्य व धनसंपत्ती यांची कल्पना येते ही कलाकृती आता काळाच्या ओघात जीर्ण होऊन नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. त्या काळातील जीवनशैली कशी असेल, याबाबत उत्सुकता निर्माण झाल्याशिवाय राहत नाही.