भारतीय संस्कृतीत सूर्याला 'जगाचा आत्मा' मानले जाते. रथसप्तमी(Ratha Saptami 2026) हा दिवस म्हणजे सूर्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याची आणि त्याच्याकडून आरोग्य मागण्याची सुवर्णसंधी. या दिवसाला 'सूर्यजयंती' असेही संबोधले जाते. यंदा हा सण सूर्यदेवाच्या विशेष उपासनेने साजरा करण्यासाठी खालील माहिती अत्यंत उपयुक्त ठरेल. त्यासाठी २५ जानेवारी रोजी पुढे दिलेली उपासना अवश्य करा.
Ratha Sapatmi 2026: रथसप्तमीआधी चुलीचे (गॅसचे) पूजन का करतात? जाणून घ्या त्यामागील रंजक शास्त्र!
१. रुईच्या पानांचे 'आरोग्यदायी स्नान'
रथसप्तमीच्या दिवशी डोक्यावर आणि खांद्यावर रुईची पाने ठेवून स्नान करण्याची प्राचीन परंपरा आहे.
शास्त्र: रुईच्या पानांमध्ये सौर ऊर्जा खेचून घेण्याची विशेष शक्ती असते.
फायदा: अशा प्रकारे स्नान केल्याने त्वचेचे विकार दूर होतात आणि वर्षभर आरोग्य उत्तम राहते, असा भाव ठेवला जातो.
२. दूध उतू घालवण्याची परंपरा (क्षीर आटवणे)
या दिवशी अंगणात मातीच्या पात्रात दूध तापत ठेवण्याची प्रथा आहे.
नियम: शेणी पेटवून त्यावर दूध तापवले जाते आणि ते मुद्दाम उतू जाऊ दिले जाते.
संकेत: दूध जर पूर्व किंवा उत्तर दिशेला उतू गेले, तर ते अत्यंत शुभ मानले जाते. याच दुधात तांदूळ टाकून त्याचा 'खीर' म्हणून नैवेद्य बनवला जातो.
Did you know: चूक करू नका! 'ध्वजारोहण' आणि 'झेंडा फडकवणे' यातला हा फरक तुम्हाला माहीत असायलाच हवा
३. पूजन आणि उपासना विधी
सूर्यदेवाची कृपा मिळवण्यासाठी या दिवशी खालील कृती कराव्यात:
अंगणात रांगोळी: घरासमोर सूर्याच्या रथाची सुंदर रांगोळी काढावी आणि मध्यभागी सूर्याची आकृती काढून पूजन करावे.
सूर्याला अर्घ्य: ताम्हणात पाणी, गंध, अक्षता आणि लाल फुले घेऊन सूर्याच्या १२ नावांनी अर्घ्य अर्पण करावे.
मंत्रजप: 'ॐ सूर्याय नमः' या मंत्राचा जप करावा किंवा 'आदित्यहृदय स्तोत्राचे' पठण करावे. शक्य असल्यास १२ सूर्यनमस्कार घालावेत.
४. आध्यात्मिक महत्त्व
"आरोग्यं भास्करादिच्छेत् ।" म्हणजेच आरोग्याची इच्छा नेहमी सूर्याकडे करावी. सनातन संस्थेच्या मार्गदर्शनानुसार, केवळ शारीरिक आरोग्यच नव्हे, तर 'हे सूर्यदेवा, माझ्या बुद्धीला सत्प्रेरणा दे' अशी प्रार्थना केल्याने मानवी मनातील सात्त्विकता वाढते.
Web Summary : Ratha Saptami, or Sun Jayanti, is an opportunity to express gratitude to the Sun. Traditions include bathing with Rui leaves, offering milk, drawing rangolis, and reciting mantras. Praying to the Sun promotes physical and mental well-being, increasing inner purity.
Web Summary : रथ सप्तमी सूर्य के प्रति कृतज्ञता व्यक्त करने का अवसर है। रुई के पत्तों से स्नान, दूध अर्पित करना, रंगोली बनाना और मंत्रों का जाप करना प्रथा है। सूर्य से प्रार्थना शारीरिक और मानसिक कल्याण को बढ़ावा देती है, आंतरिक शुद्धता बढ़ती है।