आधी इराणच्या रस्त्यांवर मिनी स्कर्टमध्ये फिरत होत्या महिला, बघा कट्टरपंथाची सत्ता येण्याआधीचे फोटो

Iran Women Rights Before Khamenei Rule: क्रांतीपूर्व काळात इराणमधील महिलांना हिजाब घालणे बंधनकारक नव्हते. त्यांना शिक्षण घेण्याची, नोकरी करण्याची आणि सामाजिक-राजकीय क्षेत्रात सक्रिय राहण्याची मुभा होती.

Iran Women Rights Before Khamenei Rule: इराणमध्ये आज महिलांवर अनेक सामाजिक आणि धार्मिक बंधने आहेत, मात्र एक काळ असा होता की तेथील महिलांना तुलनेने अधिक स्वातंत्र्य मिळालेले होते.

1979 मधील Iranian Revolution नंतर इराणमध्ये इस्लामी शासन प्रस्थापित झाले. या क्रांतीनंतर Mohammad Reza Pahlavi यांच्या राजेशाही कारभाराचा अंत झाला आणि देशाला अधिकृतपणे इस्लामी प्रजासत्ताक घोषित करण्यात आले. या बदलानंतर महिलांच्या अनेक स्वातंत्र्यांवर निर्बंध लादले गेले.

क्रांतीपूर्व काळात महिलांना हिजाब घालणे बंधनकारक नव्हते. त्यांना शिक्षण घेण्याची, नोकरी करण्याची आणि सामाजिक-राजकीय क्षेत्रात सक्रिय राहण्याची मुभा होती. त्या पुरुषांसोबत सार्वजनिक ठिकाणी, कॅफे, चित्रपटगृह किंवा समारंभांना जाऊ शकत होत्या. 1967 मधील ‘वुमन पर्सनल लॉ’ अंतर्गत महिलांना काही महत्त्वाचे कायदेशीर हक्कही देण्यात आले होते. इराण हा महिलांना मतदानाचा आणि निवडणूक लढवण्याचा अधिकार देणाऱ्या देशांपैकी एक होता.

त्या काळात अनेक महिला आधुनिक आणि पाश्चात्य पद्धतीचे कपडे परिधान करत असत जसे मिनी स्कर्ट, जीन्स, शॉर्ट स्लीव्ह टॉप इत्यादी. सौंदर्यप्रसाधने, फॅशन आणि सार्वजनिक जीवनात सहभाग याबाबत त्यांना तुलनेने अधिक स्वातंत्र्य होते.

मात्र इस्लामी क्रांतीनंतर परिस्थितीत मोठा बदल झाला. हिजाब बंधनकारक करण्यात आला. विवाह, घटस्फोट, वारसा आणि कुटुंबीय कायद्यांमध्ये बदल करण्यात आले.

बहुपत्नीत्वाला मान्यता देण्यात आली आणि मुलींच्या विवाहासाठी किमान वय कमी करण्यात आले. काही क्षेत्रांमध्ये महिलांच्या नोकऱ्यांवर निर्बंध आले आणि महिला न्यायाधीशांना पदांवरून हटवण्यात आले.

आजही इराणमध्ये महिलांच्या हक्कांबाबत देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चर्चा सुरू असते. सामाजिक बदल, आंदोलनं आणि राजकीय घडामोडींमुळे भविष्यात परिस्थिती कशी बदलते हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.