भारतात रस्त्याच्या डाव्या बाजूनेच गाडी का चालवली जाते? रंजक इतिहास, अन्य कोणते देश असेच नियम पाळतात...

By ऑनलाइन लोकमत | Updated: January 7, 2026 11:28 IST2026-01-07T11:23:15+5:302026-01-07T11:28:24+5:30

Why India drive on left side? भारतात रस्त्याच्या डाव्या बाजूने गाडी चालवण्यामागे ब्रिटीश राजवट आणि तलवारींचा इतिहास काय आहे? जाणून घ्या सविस्तर माहिती.

रस्त्यावरून गाडी चालवताना आपण नेहमी डाव्या बाजूने गाडी चालवतो आणि समोरून येणारी गाडी उजव्या बाजूने निघून जाते. पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की, भारतात हीच पद्धत का पाळली जाते? जगातील अनेक देशांमध्ये, विशेषतः अमेरिकेत, उजव्या बाजूने ड्रायव्हिंग करण्याचा नियम आहे. यामागे केवळ ट्रॅफिकचे नियम नसून एक मोठा रंजक इतिहास दडलेला आहे

भारतात डाव्या बाजूने गाडी चालवण्याची परंपरा प्रामुख्याने ब्रिटीश राजवटीतून आली आहे. ब्रिटनमध्येही डाव्या बाजूने चालण्याचा नियम होता आणि त्यांनी त्यांच्या सर्व वसाहतींमध्ये (जसे की भारत, ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण आफ्रिका) हाच नियम लागू केला.

असे मानले जाते की, प्राचीन काळी लोक रस्त्याच्या डाव्या बाजूने चालणे पसंत करत असत. याचे कारण म्हणजे बहुतांश लोक 'उजव्या हाताने' काम करणारे होते.

जेव्हा लोक घोड्यावर बसून प्रवास करत असत, तेव्हा त्यांच्या डाव्या बाजूला तलवार असायची. जर समोरून एखादा शत्रू आला, तर उजवा हात तलवारीपर्यंत सहज पोहोचावा आणि शत्रूचा प्रतिकार करता यावा, यासाठी लोक डाव्या बाजूने चालत असत.

अमेरिकेत १८ व्या शतकाच्या शेवटी मोठ्या गाड्या ओढण्यासाठी घोड्यांचा वापर सुरू झाला, तेव्हा उजव्या बाजूने चालण्याची पद्धत सोयीस्कर ठरली आणि नंतर तीच रूढ झाली.

डाव्या बाजूने : भारत, ब्रिटन, जपान, ऑस्ट्रेलिया आणि दक्षिण आफ्रिका यांसारख्या सुमारे ३० ते ३५ टक्के देशांमध्ये डाव्या बाजूने गाडी चालवली जाते.

उजव्या बाजूने : अमेरिका, फ्रान्स, जर्मनी आणि रशिया यांसारख्या सुमारे ६५ ते ७० टक्के देशांमध्ये उजव्या बाजूने ड्रायव्हिंग करण्याचा नियम आहे.

जपान कधीही ब्रिटीश वसाहत नव्हता, तरीही तिथे डाव्या बाजूने गाडी चालवली जाते. यामागे तिथल्या 'सामुराई' योद्ध्यांची परंपरा कारणीभूत असल्याचे सांगितले जाते, जे आपली तलवार सुरक्षित ठेवण्यासाठी डाव्या बाजूने चालत असत.