Iran Israel War : युद्धाचा परिणाम भारतीय शेतीवरही होणार! इराण-इस्रायल युद्ध दीर्घकाळ चालले तर खतांचे संकट येणार

Iran Israel War : पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे भारतासाठी केवळ पेट्रोलियम संकट निर्माण होणार नाही तर खतांच्या पुरवठ्यावरही परिणाम होऊ शकतो. शेतकऱ्यांसाठी ही चांगली बातमी नाही. पेट्रोलियमप्रमाणेच, भारत देखील खतांसाठी आखाती देशांवर अवलंबून आहे.

Iran Israel War : मध्य पूर्वेतील युद्धाचा परिणाम भारतातील शेतकऱ्यांवरही होणार आहे. या युद्धाचा परिणाम खतांच्या पुरवठ्यावरही परिणाम होऊ शकतो. पेट्रोलियमप्रमाणेच, भारत देखील खतांसाठी आखाती देशांवर अवलंबून आहे. शिवाय, भारताला सोने आणि खजूर यासारख्या महत्वाच्या वस्तूंचा तुटवडा जाणवू शकतो. मोठ्या प्रमाणात वस्तु आखाती देशातून आयात केल्या जातात. 

इराणी हल्ल्यात ६५० अमेरिकन सैनिक ठार? विमानवाहू जहाजही माघारी फिरले, आयआरजीसीचा मोठा दावा

सरकारी आकडेवारीनुसार, २०२४-२५ या आर्थिक वर्षात सहा गल्फ कोऑपरेशन कौन्सिल देशांसोबत भारताचा एकूण द्विपक्षीय व्यापार भारतीय चलनात अंदाजे १५.५६ ट्रिलियन होता. आखाती देश हे भारताचे प्रमुख व्यापारी भागीदार आहेत, पण सध्याच्या तणावामुळे भारतासाठी विविध स्तरांवर आव्हाने निर्माण होऊ शकतात. 

जर अमेरिका आणि इराणमधील युद्ध दीर्घकाळ चालू राहिले आणि आखाती देशांनाही त्याचा फटका बसला तर भारताचे आयात आणि निर्यात दोन्ही आघाड्यांवर मोठे नुकसान होईल, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. केवळ पेट्रोलियम उत्पादनेच नव्हे तर इतर उत्पादनांच्या किमतींवरही याचा मोठा परिणाम होईल. व्यापाराशी संबंधित अनेक क्षेत्रे याचा सर्वात आधी परिणाम करतील.

खते

भारत युरिया आणि फॉस्फेट सारख्या खतांसाठीच्या कच्च्या मालाचा मोठा भाग आखाती देशांमधून आयात करतो. युरिया आणि डीएपीसाठी भारत आखाती देशांवर अवलंबून आहे. भारताच्या एकूण आयातीपैकी अंदाजे ४६% ओमानचा वाटा आहे. परिणामी, होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केल्याने खतांचा मोठा तुटवडा निर्माण होऊ शकतो, यामुळे किमतींवर परिणाम होईल आणि कृषी क्षेत्रावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

सोने

भारत संयुक्त अरब अमिरातीसारख्या देशांमधून सोने आयात करतो. वाढत्या शिपिंग खर्चामुळे सोने महाग होऊ शकते. दुसरे म्हणजे, जर तणाव दीर्घकाळ चालू राहिला तर बहुतेक लोक सोन्यात सुरक्षित गुंतवणूक करतील. परिणामी, सोन्याच्या किमती झपाट्याने वाढतील, यामुळे आखाती देशांमधून सोने खरेदी करणे अधिक महाग होईल.

खजूर आणि इतर उत्पादने

आखाती देशांमधून येणाऱ्या खजूर आणि काही प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांच्या पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो. भारत त्याच्या एकूण खजूरांपैकी अंदाजे ८०-९०% आखाती देशांमधून आयात करतो. भारत सर्वात जास्त प्रमाणात सामान्य खजूर युएईमधून आयात करतो. ओमान देखील मोठ्या प्रमाणात सुके खजूर आयात करतो. याव्यतिरिक्त, काही प्रक्रिया केलेले अन्न देखील आयात केले जाते. तणाव वाढत गेल्याने आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे, भारताला होणारा खजूर आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांचा पुरवठा विस्कळीत होऊ शकतो, यामुळे किमती वाढू शकतात.

निर्यातीवरही मोठा परिणाम होणार

तांदूळ आणि अन्नधान्य

सौदी अरेबिया, इराक, युएई आणि ओमान हे भारताचे प्रमुख अन्नधान्य खरेदीदार आहेत. सागरी मार्ग बंद केल्याने निर्यातीला विलंब होऊ शकतो. जर नवीन मार्ग स्थापित केले तर हे मार्ग लांब होतील आणि मालवाहतुकीचा खर्च वाढेल, यामुळे भारतीय अन्नधान्य आखाती देशांमध्ये पोहोचणे अधिक महाग होईल. भारताच्या एकूण बासमती निर्यातीपैकी जवळजवळ ५०% निर्यात आखाती देश आणि इराणला जाते. २०२४-२५ आर्थिक वर्षात, भारताने अंदाजे ६० लाख टन बासमती तांदूळ निर्यात केला, याची किंमत अंदाजे ५०,३१२ कोटी आहे.

आखाती देशांमध्ये भारतीय मांस आणि समुद्री खाद्यपदार्थांची मोठी मागणी आहे. भारत प्रामुख्याने मासे आणि कोळंबी आखाती देशांमध्ये निर्यात करतो. तणाव वाढल्यास लॉजिस्टिक अडचणी निर्यात कमी करू शकतात.

औषधनिर्माण

भारत औषधांचा एक प्रमुख पुरवठादार आहे. जेनेरिक औषधांचा वाटा मोठा आहे. पुरवठा खंडित झाल्यामुळे निर्यात महसुलावर परिणाम होईल. अनेक कंपन्यांना वस्तूंच्या वितरणात अडचणी येतील.

अभियांत्रिकी आणि ऑटो पार्ट्स

यंत्रसामग्री, ऑटो घटक आणि बांधकाम साहित्याच्या शिपमेंटला विलंब होऊ शकतो. यामुळे भारतीय कंपन्यांचे, एमएसएमईचे नुकसान होईल. जानेवारीमध्येच आखाती देशांमध्ये यंत्रसामग्री निर्यातीत १६ टक्के वाढ झाली.