मकर संक्रांती २०२६: सुगड पूजनाशिवाय संक्रांत अपूर्ण! वाचा साहित्य, शास्त्रोक्त विधी आणि शुभ मुहूर्त
By ऑनलाइन लोकमत | Updated: January 13, 2026 12:05 IST2026-01-13T12:02:49+5:302026-01-13T12:05:47+5:30
Makar Sankranti 2026 Sugad Pujan Vidhi: मकर संक्रांतीला घरोघरी सुगड पूजन केले जाते, नव्या नवरींसाठी साहित्य, विधी आणि शुभ मुहूर्त जाणून घ्या.
मकर संक्रांती २०२६: सुगड पूजनाशिवाय संक्रांत अपूर्ण! वाचा साहित्य, शास्त्रोक्त विधी आणि शुभ मुहूर्त
मकर संक्रांतीच्या दिवशी सुवासिनी महिला आपल्या कुटुंबाच्या कल्याणासाठी आणि सौभाग्यासाठी सुगड(Makar Sankranti 2026 Sugad Pujan Vidhi: ) पुजतात. सुगड हे सुघट (सु-घट) म्हणजे चांगला घट या शब्दाचा अपभ्रंश आहे. या दिवशी नवीन धान्याचे पूजन करून निसर्गाप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली जाते.
सुगड म्हणजे काय?
सुगड ही मातीची छोटी मडकी असतात. बाजारात दोन प्रकारची सुगड मिळतात: मोठी सुगड (ज्याला 'चढती' म्हणतात) आणि छोटी सुगड (ज्याला 'उतरती' म्हणतात). साधारणपणे पाच सुगडांची पूजा करण्याची पद्धत आहे.
सुगड पूजनाचा शुभ मुहूर्त
मकर संक्रांतीच्या दिवशी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो. २०२६ मध्ये १४ जानेवारी रोजी सकाळी सूर्य संक्रमण होत आहे. सुगड पूजन हे साधारणपणे संक्रांतीच्या दिवशी सकाळी १०:०० ते दुपारी १:३० च्या दरम्यान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. तरीही, स्थानिक परंपरांनुसार अनेक ठिकाणी पहाटे किंवा दुपारी सूर्यास्त होण्यापूर्वी हे पूजन केले जाते.
पूजेसाठी लागणारे साहित्य
पाच मातीची सुगडं.
ओले हरभरे, ऊस, गाजर, बोरे, शेंगा (पावटा/घेवडा).
तीळ-गूळ, हलवा.
नवीन गहू किंवा तांदूळ.
हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुले.
पाट किंवा चौरंग.
सुगड पूजन विधी
१. सुगड स्वच्छ करणे: सर्वप्रथम मातीची सुगडं स्वच्छ धुवून त्यांना कोरडे करा. त्यानंतर सुगडांना बाहेरून हळद-कुंकवाच्या उभ्या रेषा काढा आणि गळ्यात दोरा बांधा.
२. मांडणी: पाटावर किंवा जमिनीवर रांगोळी काढून त्यावर गहू किंवा तांदूळ ठेवा. त्यावर ही पाच सुगडं मांडा.
३. सुगड भरणे: प्रत्येक सुगडामध्ये हरभरे, बोरे, ऊसाचे कापे, शेंगा, गाजर आणि तिळगूळ टाका. सुगडावर नवीन गहू किंवा तांदूळ ठेवून त्यावर एक छोटे झाकण ठेवा.
४. पूजा: सुगडांची मनोभावे पूजा करा. हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुले अर्पण करा. धूप-दीप ओवाळा.
५. नैवेद्य: सुगडांना तिळगुळाचा नैवेद्य दाखवा आणि मनोभावे नमस्कार करा.
६. वाण लुटणे: पूजा झाल्यानंतर सुवासिनींना वाण दिले जाते. सुगडं एकमेकींना पुजवून (ओवाळून) 'सुगडं घेणं' हा विधी पार पडतो.
Makar Sankranti 2026: कोणत्या राशींवर यंदा 'संक्रांत'? कोणाला मिळणार यश आणि कोणाला सावधानतेचा इशारा?
सुगड पूजनाचे महत्त्व
सुगडामध्ये आपण हिवाळ्यातील नवीन धान्य आणि फळे भरतो. हे निसर्गाने आपल्याला दिलेल्या अन्नाचे पूजन आहे. मातीच्या घटात अन्न भरून ते देव्हाराजवळ ठेवणे म्हणजे आपल्या घरात वर्षभर अन्नाची कमतरता भासू नये, अशी प्रार्थना करणे होय.