धक्कादायक! OTP किंवा लिंक नाही, आता तुमचा आवाज बँक खाते रिकामे करणार, बोलणे पडणार महागात

व्हॉइस-आधारित ऑथेंटिकेशन सिस्टम आता घोटाळ्यांचे केंद्र बनत आहेत. घोटाळेबाजांना फक्त तुमच्याकडून "Yes" ऐकायचे असते. यामुळे त्यांना तुमची फसवणूक करणे आणखी सोपे होते. कॉलवर "Yes" म्हणणे देखील महागात पडू शकते.

फसवणुकीची प्रकरणे अनेक समोर आली आहेत. आतापर्यंत आपण ओटीपी आणि लिंकवर क्लिक करून बँक खाते रिकामी होण्याची प्रकरणे आपण पाहिली असतील. पण, आता फसवणुकीचे नवीन पद्धत समोर आली आहे. आपण दिवसातून अनेक वेळा फोन उचलतो. डिलिव्हरी फोन, बँक, ऑफिस किंवा अनोळखी नंबरवरून कॉल येणे सामान्य आहे. सायबर फसवणूक करणारे आता या सवयीचा फायदा घेत आहेत. समोरुन तुम्हाला कॉलवर एक प्रश्न विचारला जातो आणि तुम्ही विचार न करता त्या प्रश्नाला Yes  असे उत्तर देता. हे सोपे उत्तर, अनेक प्रकरणांमध्ये, एका मोठ्या समस्येची सुरुवात असते.

माजी उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड यांची अचानक तब्येत बिघडली; दिल्लीतील AIIMS मध्ये दाखल

सायबर सुरक्षा तज्ञांच्या मते, काही फसवे कॉल्स हे दीर्घ संभाषणासाठी नसून फक्त स्पष्ट आवाजाचा नमुना मिळविण्यासाठी असतात. नंतर हा रेकॉर्ड केलेला आवाज व्हॉइस-आधारित पडताळणी प्रणालींमध्ये तुमची ओळख पडताळण्यासाठी वापरला जातो. बँकिंग, ग्राहक सेवा आणि इतर डिजिटल सेवांमध्ये व्हॉइस-आधारित ओळख अधिकाधिक सामान्य होत असल्याने, या प्रकारच्या फसवणुकीचा धोका देखील वाढत आहे.

या घोटाळ्याचा पॅटर्न सोपा आहे. एका अनोळखी नंबरवरून कॉल येतो. समोरुन कॉलर विचारतो, " काय तुम्ही हे आहात का?" किंवा "आवाज येतोय का?" या प्रश्नांना अनेक जण हो असे प्रत्युत्तर देतात.

काही सेकंदातच कॉल संपतो.आपल्याला वाटते हा कॉल सामान्य होता. त्यांच्या आवाजाचा एक छोटासा भाग आधीच रेकॉर्ड केलेला असतो.

'व्हॉइस स्कॅम' नेमका कसा होतो?

एआय-आधारित व्हॉइस-क्लोनिंग टूल्स काही सेकंदांच्या रेकॉर्डिंगमधून कोणाच्याही आवाजाची नक्कल करणारा डिजिटल व्हॉइस तयार करू शकतात. याचा वापर करून, फसवणूक करणारे बँका किंवा इतर सेवांना बनावट व्हॉइस संमती देण्याचा प्रयत्न करतात. बऱ्याच प्रकरणांमध्ये, पीडितांना त्यांच्या बँक स्टेटमेंटमध्ये अज्ञात व्यवहार किंवा सेवेचे सक्रियकरण दिसल्यावरच हे कळते.

सद्या ग्राहक सेवा पडताळणी कॉल देखील अनेकदा रोबोटिक आवाजांद्वारे तुम्हाला हो किंवा नाही म्हणण्यास सांगितले जातात. भारतात हा धोका महत्त्वाचा आहे कारण अनेक सेवा अजूनही फोन-आधारित पडताळणीवर अवलंबून असतात. केवायसी, टेलिकॉम सपोर्ट, विमा आणि अगदी सरकारी हेल्पलाइन देखील व्हॉइस-आधारित ओळख वापरतात. 

कॉलर आयडी स्पूफिंगद्वारे फसवे कॉल खरे दिसावेत यासाठी या विश्वासाचा वापर केला जातो. या प्रकारच्या फसवणुकीचे सर्वात मोठे कारण तंत्रज्ञान नाही तर आपल्या सवयी आहेत,  असा सायबर तज्ञांचा विश्वास आहे . अज्ञात नंबरवर त्वरित प्रतिसाद देणे, प्रश्न न विचारता "हो" म्हणणे आणि कॉल हलक्यात घेणे. या छोट्या सवयी आता मोठ्या जोखमींमध्ये बदलत आहेत.

याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक अनोळखी कॉल धोकादायक असतो. पण आता सावधगिरी बाळगण्याची गरज आहे. जर कॉलरने विचारले की, "तुम्ही तिथे आहात का?", तर उत्तर देण्यापूर्वी "कोण कॉल करत आहे आणि का?" असे विचारणे चांगले. डिजिटल युगात, ओळख केवळ पासवर्ड किंवा ओटीपीपुरती मर्यादित नाही. आवाज आता ओळखीचा एक भाग आहे. अशा परिस्थितीत, फोनवर साधे "हो" म्हणणे देखील तुमचा पासवर्ड उघड करण्याइतकेच संवेदनशील असू शकते.