1 / 15प्रवाशांना प्रवास करताना चांगला अनुभव मिळावा, प्रवाशांचा प्रवास सुखद, सुलभ व्हावा, यासाठी भारतीय रेल्वे अनेक परीने प्रयत्न करत असते. भारतात अनेक ठिकाणे अशी आहेत, जी अगदी निसर्गाच्या वरदानाने परिपूर्ण आहेत. प्रवास करताना या निसर्गाच्या वैविध्याची अनुभूति प्रवाशांना घेता यावी, याकरिता भारतीय रेल्वेने Vistadome कोच संकल्पना आणली.2 / 15Vistadome कोच ही संकल्पना प्रवाशांना चांगलीच भावली आणि या कोचला प्रवाशांनी उदंड प्रतिसाद देण्यास सुरुवात केली. मध्य रेल्वेच्या मुंबईसह काही ठिकाणाहून सुटणाऱ्या अनेक ट्रेनना Vistadome कोच लावला जातो. या Vistadome कोचला प्रवाशांचा १०० टक्क्यांहून अधिकचा प्रतिसाद मिळाल्याची माहिती देण्यात आली आहे.3 / 15मध्य रेल्वेच्या Vistadome कोचच्या लोकप्रियतेत गेल्या तीन वर्षांत सातत्याने वाढ झाली असून, अनेक मार्गांवर १००% पेक्षा जास्त प्रवासी संख्या नोंदवली गेली आहे. प्रमुख मार्गांवर प्रवासी संख्या, महसूल निर्मिती आणि प्रवासी संख्येच्या पातळीत लक्षणीय वाढ झाली आहे. 4 / 15आर्थिक वर्ष २०२३-२४, २०२४-२५ आणि २०२५-२६ दरम्यान मध्य रेल्वेच्या प्रमुख ट्रेनमध्ये चालवल्या गेलेल्या Vistadome कोचची उल्लेखनीय कामगिरी, प्रीमियम निसर्गरम्य रेल्वे प्रवासाची वाढती लोकप्रियता आणि प्रवाशांची प्रवासातील उत्तम अनुभवासाठी असलेली वाढती पसंती दर्शवते.5 / 15सन २०२३-२४ ते २०२५-२६ या ३ आर्थिक वर्षांच्या कालावधीत, मध्य रेल्वेच्या ट्रेनच्या Vistadome कोचच्या ११,८७८ डब्यांमधून ५.३३ लाख प्रवाशांनी प्रवास केला असून, ८१.२९ कोटी रुपयांचा महसूल मिळवला आहे.6 / 15आर्थिक वर्ष २०२३-२४ दरम्यान, मध्य रेल्वेने ३,९८२ Vistadome सेवा चालवल्या, ज्यातून १,७६,४०४ प्रवाशांनी प्रवास केला आणि २६.५० कोटी रुपयांचा महसूल मिळवला, तर सरासरी प्रवासी संख्या ९१.३६% होती. आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्येही हा वाढता कल कायम राहिला, जेव्हा ३,९३० फेऱ्यांमधून १,७६,६०८ प्रवाशांनी प्रवास केला, २६.८३ कोटी रुपयांचा महसूल मिळवला आणि सरासरी प्रवासी संख्या ९२.५६% पर्यंत सुधारली.7 / 15आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये, Vistadome सेवांनी आपली कामगिरी आणखी मजबूत केली, ज्यात ३,९६६ फेऱ्यांमधून १,८०,४६६ प्रवाशांनी प्रवास केला आणि २७.९६ कोटी रुपयांचा महसूल नोंदवला, तर सरासरी प्रवासी संख्या ९३.६७% पर्यंत वाढली. ही सातत्यपूर्ण मागणी मध्य रेल्वेच्या प्रीमियम पर्यटन आणि आराम-केंद्रित सेवांचे यश दर्शवते.8 / 15Vistadome कोच हे पर्यटनावर लक्ष केंद्रित करून खास तयार केलेले डब्बे आहेत, जे मुंबई-पुणे (भोर घाट / पश्चिम घाट), मुंबई-मडगाव (कोकण मार्ग), पुणे-सिकंदराबाद इत्यादी निसर्गरम्य मार्गांवर चालवण्यासाठी बनवले आहेत. काचेचे छप्पर पारदर्शक काचेच्या छताच्या पॅनल्समुळे आकाश आणि पर्वतांचे विहंगम दृश्य दिसते, जे विशेषतः मुंबई-पुणे घाट आणि मुंबई-गोवा कोकण मार्गासारख्या निसर्गरम्य मार्गांवर उपयुक्त आहे.9 / 15Vistadome कोचमध्ये मोठ्या रुंद खिडक्या, अतिरिक्त मोठ्या बाजूच्या खिडक्यांमुळे दऱ्या, धबधबे, बोगदे, नद्या आणि टेकड्यांचे विनाअडथळा दृश्य दिसते. १८० अंश फिरणारी आसने – आसने कोणत्याही दिशेला फिरवता येतात किंवा गट/कुटुंबांना एकमेकांसमोर बसण्याची सोय करतात.10 / 15पुशबॅक रिक्लायनर खुर्च्या – दिवसाच्या प्रवासात अधिक आरामासाठी डिझाइन केलेली प्रीमियम रिक्लायनिंग आसने दिलेली असतात. मागील निरीक्षण कक्ष / व्ह्यूइंग गॅलरी – प्रवाशांना निसर्गरम्य दृश्यांचा आनंद घेण्यासाठी आणि छायाचित्रणासाठी अनेक बाजूंना मोठ्या काचेच्या खिडक्या असलेली एक विशेष जागा. हे मध्य रेल्वेच्या Vistadome कोचच्या प्रमुख आकर्षणांपैकी एक आहे.11 / 15विजेवर चालणारे स्वयंचलित सरकते दरवाजे – बटणाने चालणारे स्वयंचलित दरवाजे सोय आणि सुरक्षितता वाढवतात. एकाधिक एलईडी / एलसीडी डिस्प्ले स्क्रीन – मार्गाची माहिती, मनोरंजन आणि घोषणांसाठी आतील डिजिटल स्क्रीन. वातानुकूलित प्रीमियम इंटिरियर्स – प्रीमियम वातावरण आणि आधुनिक इंटिरियर्स असलेला पूर्णपणे वातानुकूलित Vistadome कोच.12 / 15दिव्यांगांसाठी सुलभ प्रवेशाकरिता रुंद दरवाजे – बाजूचे रुंद सरकते दरवाजे दिव्यांग प्रवाशांसाठी सुलभता सुधारतात. आधुनिक स्वच्छतागृहे – उत्तम फिटिंग्ज, सिरॅमिक फ्लोअरिंग आणि बायो-टॉयलेट प्रणालीसह सुधारित शौचालये. सीसीटीव्ही निगराणी – प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी Vistadome कोचमध्ये सुरक्षा कॅमेरे बसवलेले आहेत.13 / 15Vistadome कोचमुळे एक अनोखा अनुभव मिळतो आणि निसर्गाच्या अधिक जवळ येण्याची संधी मिळते. मध्य रेल्वे नाविन्यपूर्ण प्रीमियम सेवा आणि सुधारित ऑनबोर्ड सुविधांद्वारे प्रवाशांचा अनुभव अधिक वाढवण्यासाठी कटिबद्ध आहे. 14 / 15गेल्या तीन वर्षांतील Vistadome कोचच्या कामगिरीतील सातत्यपूर्ण वाढ, पर्यटन आणि प्रीमियम रेल्वे प्रवासाला प्रोत्साहन देताना प्रवाशांच्या बदलत्या अपेक्षा पूर्ण करण्यात मध्य रेल्वेचे यश पुन्हा एकदा सिद्ध करते, असे म्हटले जात आहे.15 / 15Vistadome कोच हा भारतीय रेल्वेचा एक अनोखा, वेगळा प्रयोग आहे. भारतीय रेल्वे अशा अनेक संकल्पना राबवत असते. विस्टाडोम कोचला प्रवासी चांगला प्रतिसाद देत आहेत.