रेल्वे तर विजेवर धावते, मग त्यात जनरेटरचा डबा कशासाठी लावला जातो? कारण असं जे माहीत नसेल...

जास्तीत जास्त रेल्वे वरच्या तारांमधून वीज घेऊन इंजिन चालवतात. ही वीज केवळ इंजिनासाठी मिळते, ज्यामुळे रेल्वे धावते.

इलेक्ट्रिक रेल्वे वरच्या तारांमधून 25,000V वीज घेऊन इंजिन चालवतात. तर डब्यांमधील लाइट, फॅन, एसीसाठी कमी व्होल्टेज लागतं. पूर्वी जनरेटर कारने सप्लाय मिळत होता. आता HOG सिस्टीमने इंजिनच वीज तयार करतं. यामुळे इंधन वाचतं, आवाज कमी होतो आणि बॅकअपची सुरक्षाही राहते.

जास्तीत जास्त रेल्वे वरच्या तारांमधून वीज घेऊन इंजिन चालवतात. ही वीज केवळ इंजिनासाठी मिळते, ज्यामुळे रेल्वे धावते. पण ही वीज थेट डब्यांपर्यंत पाठवली जाऊ शकत नाही. कारण व्होल्टेज फार जास्त असतो.

रेल्वेचं इंजिन चालवण्यासाठी वेगळी वीज लागते आणि डब्यांमध्ये लाइट - फॅन - एसीसाठी वेगळी वीज लागते. एकाच प्रकारची वीज तीन प्रकारच्या कामांसाठी वापरली जाऊ शकत नाही.

25,000 व्होल्ट असलेली वीज केवळ इंजिनाच्या कामात येते. डब्यांमध्ये फॅन, लाइट आणि एसी कमी व्होल्टेजवर चालतात. त्यामुळे रेल्वेत ट्रान्सफॉर्मर आणि कन्व्हर्टर लावले जाता, जे विजेला कमी व्होल्टेजमध्ये बदलून सुरक्षित करतात.

रेल्वेमध्ये एक पॉवर कार किंवा जनरेटर कार लावलेला असतो. यात डिझलपासून वीज बनवून डब्यांमध्ये पाठवली जाते. ज्यामुळे लाइट, फॅन, चार्जिंग आणि एसी चालतात. ज्यामुळे डब्यात प्रकाश आणि हवा राहते.

कधी जर ओव्हरहेड वायर खराब झाले किंवा रेल्वे इलेक्ट्रिक लाइन नसलेल्या मार्गावर गेली तर जनरेटर कार कामात येतं. याने डब्यांमध्ये अंधार होत नाही आणि प्रवाशांची गैरसोय होत नाही.

पूर्वीच्या रेल्वेंमध्ये जनरेटर कारमध्ये दोन ते तीन जनरेटर सेट लावलेले होते. आज जास्तीत जास्त रेल्वेंमध्ये HOG सिस्टीम लावली आहे. ज्याद्वारे इंजिनातूनच डब्याला वीज मिळते. तरी सुद्धा बॅकअपसाठी एक छोटं जनरेटर किंवा बॅटरी सिस्टीम ठेवली जाते.

नवीन LHB कोच असलेल्या रेल्वेंमध्ये HOG सिस्टीम कॉमन झाली आहे. याने डिझेलची बचत होते आणि आवाजही कमी होतो. तरी सुद्धा सुरक्षा लक्षात ठेवून बॅकअप वीज ठेवली जाते. जेणेकरून रेल्वेत अंधार होऊ नये किंवा काही समस्या होऊ नये.