आधी EU सोबत करार, आता वर USA वर फोकस; जयशंकर यांची अमेरिकेत महत्वाची बैठक

Dr. Jaisankar USA Visit: भारत-अमेरिका संबंध सुधारण्याची चिन्हे?

Dr. Jaisankar USA Visit: जगभरातील महत्त्वाच्या खनिजांच्या सुरक्षित पुरवठ्यासंदर्भात होणाऱ्या क्रिटिकल मिनरल्स मिनिस्टीरियल या उच्चस्तरीय बैठकीसाठी भारताचे परराष्ट्रमंत्री डॉ. एस जयशंकर पुढील आठवड्यात अमेरिकेच्या दौऱ्यावर जाणार आहे. ही महत्त्वाची बैठक वॉशिंगटन डीसी येथे आयोजित करण्यात येणार आहे.

अमेरिकेचे परराष्ट्रमंत्री मार्को रूबियो यांच्या यजमानपदाखाली होणारी ही पहिलीच उच्चस्तरीय बैठक असेल. बैठकीदरम्यान क्रिटिकल मिनरल्स व्यतिरिक्त भारत-अमेरिका द्विपक्षीय संबंधांवरील इतर महत्त्वाच्या मुद्द्यांवरही जयशंकर आणि रूबियो यांच्यात चर्चा होण्याची शक्यता आहे.

क्रिटिकल मिनरल्स बैठकीचा उद्देश काय?

या मिनिस्टीरियल बैठकीचा मुख्य उद्देश जगभरातील विविध देशांना एका मंचावर आणून महत्त्वाच्या खनिजांच्या पुरवठा साखळी अधिक सुरक्षित आणि मजबूत करणे हा आहे. या खनिजांमध्ये लिथियम, कोबाल्ट, निकेल यांसारख्या अत्यावश्यक घटकांचा समावेश आहे. ही खनिजे इलेक्ट्रिक वाहन निर्मिती, नवीकरणीय ऊर्जा पायाभूत सुविधा आणि संरक्षण प्रणाली यांचा कणा मानली जातात.

भारत-अमेरिका व्यापार करारावर तणावाची पार्श्वभूमी

ही उच्चस्तरीय बैठक अशा वेळी होत आहे, जेव्हा भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार करार (Trade Deal) संदर्भात तणाव निर्माण झाला आहे. अशा परिस्थितीत जयशंकर यांचा संभाव्य अमेरिका दौरा दोन्ही देशांमधील वाढलेली कटुता कमी करण्याचा प्रयत्न मानला जात आहे.

सूत्रांच्या माहितीनुसार, या दौऱ्यात भारत-अमेरिका संबंध सुधारण्यावर, तसेच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि माजी अमेरिकी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्यातील संभाव्य भेटीबाबतही चर्चा होऊ शकते. जयशंकर यांचा अमेरिका दौरा निश्चित झाल्यास, दोन्ही देशांमधील मतभेद कमी झाल्याचे स्पष्ट संकेत मानले जातील, असेही राजनैतिक वर्तुळात बोलले जात आहे.

भारताचा युरोपियन युनियनसोबत मुक्त व्यापार करार

दरम्यान, जयशंकर यांचा संभाव्य अमेरिका दौरा अशा वेळी होत आहे, जेव्हा भारताने अलीकडेच युरोपियन युनियनसोबत मुक्त व्यापार करार (FTA) केला आहे. अमेरिकेच्या दबावाच्या पार्श्वभूमीवर हा करार अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. या करारामुळे भारतीय कंपन्यांना युरोपीय बाजारात प्राधान्याने प्रवेश, ‘मेड इन इंडिया’ वैद्यकीय उपकरणांवरील शुल्कात कपात होईल आणि रसायने, खते, औषधे, सौंदर्यप्रसाधने, साबण व डिटर्जंटसारख्या उद्योगांना चालना मिळेल.

भारताच्या परराष्ट्र धोरणासाठी महत्त्वाचा टप्पा

एकीकडे अमेरिका, तर दुसरीकडे युरोपियन युनियनसोबतचे वाढते आर्थिक आणि धोरणात्मक संबंध हे भारताच्या बहुआयामी परराष्ट्र धोरणाचे प्रतिबिंब मानले जात आहेत. क्रिटिकल मिनरल्ससारख्या विषयांवर भारताची सक्रिय भूमिका भविष्यातील जागतिक पुरवठा साखळीत देशाचे स्थान अधिक मजबूत करणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.