Holi 2026: उत्सव जरूर करावा, पण त्यात विकृती नको! होळीचे बदलणारे स्वरूप आणि आपली जबाबदारी

Holi 2026: यंदा २ मार्च रोजी आपण होलिका दहन करणार आहोत आणि ३ मार्च रोजी धुळवड, पण त्याबरोबरच या सणाचे पावित्र्य राखण्यासाठी वाचा ही माहिती. 

भारतीय संस्कृतीतील सण-उत्सव हे केवळ आनंदाचे साधन नसून ते निसर्ग आणि मानवी मनाच्या विज्ञानावर आधारलेले आहेत. होळी हा जनसामान्यांचा, वर्षातील शेवटचा मोठा सण. पण आज या सणाचे बदलत चाललेले स्वरूप पाहून अंतर्मुख होण्याची वेळ आली आहे.

Holi 2026 Date: २ की ३ मार्च, यावर्षी होळी कधी आहे? पंचांगकर्ते दा. कृ. सोमण यांनी केला शास्त्रोक्त माहितीसह खुलासा

पंचमहाभूतांची सांगड

आपल्या पूर्वजांनी होळी आणि त्यानंतर येणाऱ्या सणांची मांडणी अत्यंत विचारपूर्वक केली आहे.

तेज आणि आप: होळीला अग्नी (तेज) पेटवला जातो. त्या अग्नीवर पाणी तापवून स्नानाची प्रथा होती.

पृथ्वी: दुसऱ्या दिवशी 'धूलिवंदन' म्हणजेच मातीला, पृथ्वीला नमस्कार करून आपण कृतज्ञता व्यक्त करतो.

आकाश: होळीनंतर बरोबर १५ दिवसांनी गुढीपाडव्याला आपण आकाशाशी नाते जोडणारी उंच गुढी उभारतो.

अशा प्रकारे पृथ्वी, आप, तेज, वायू आणि आकाश या पंचमहाभूतांचा सन्मान आपल्या परंपरेत विणलेला आहे.

मानसशास्त्र आणि तणावमुक्ती

आजच्या धावपळीच्या युगात तणावमुक्तीसाठी 'हास्यमंडळे' चालवली जातात. पण शेकडो वर्षांपूर्वी आपल्या पूर्वजांनी 'शिमगा' ही प्रथा सुरू केली होती. मनातील राग, द्वेष आणि वाईट भावनांचा निचरा व्हावा, आरोळ्या ठोकून मन हलके व्हावे आणि वर्षातील किमान एक दिवस तरी तणावमुक्त जगता यावे, ही त्यामागची शुद्ध मानसशास्त्रीय व्यवस्था होती. आपल्या पूर्वजांच्या या दूरदृष्टीचा आपल्याला सार्थ अभिमान वाटायला हवा.

Lunar Eclipse 2026: चंद्रग्रहणाचे वेध कधीपासून? कोणावर परिणाम? कशी घ्यावी काळजी; घ्या इत्थंभूत माहिती!

उत्सवात विकृती नको!

दुर्दैवाने, आज हा सण बीभत्सतेकडे झुकताना दिसत आहे. पूर्वीचा सात्विक गुलाल जाऊन आता त्याची जागा घातक रसायनांनी घेतली आहे.

फुग्यांचा सुळसुळाट: इमारतीच्या गच्चीवरून पाण्याचे फुगे मारून लोकांना जखमी करणे, ही कुठली संस्कृती? यामुळे अनेकांना गंभीर इजा होतात.

जबरदस्तीचा रंग: ज्याची इच्छा आहे तो गुलाल लावून घेईल, पण इतरांवर सक्ती करणे किंवा त्यांना रंगाने माखवणे ही विकृती आहे.

आपली जबाबदारी

आता वेळ आली आहे की घरातील वडिलधाऱ्यांनी पुढाकार घेतला पाहिजे. तरुणांना आणि लहान मुलांना या अनिष्ट गोष्टींपासून परावृत्त करणे गरजेचे आहे. उत्सव जरूर साजरा करावा, पण त्यात कोणाला त्रास होता कामा नये.

Power of Mantra: रात्री झोपण्यापूर्वी म्हणा 'हा' मंत्र; दुःख, कष्ट होईल दूर, मंत्राचा लाभ होईल पुरेपूर!

सारांश:

होळी म्हणजे मनातील कचरा जाळून, निसर्गाशी नाते जोडण्याचा सण. यात रंगांचा ओलावा असावा, पण तो प्रेमाचा असावा, त्रासाचा नाही. यंदाची होळी सात्विक पद्धतीने साजरी करूया!