Gagangiri Maharaj: योगी असा ज्याने वाघांनाही मित्र बनवले; गगनगिरी महाराज पुण्यतिथी विशेष
By ऑनलाइन लोकमत | Updated: January 15, 2026 07:05 IST2026-01-15T07:00:01+5:302026-01-15T07:05:01+5:30
Gagangiri Maharaj Punyatithi: योगीराज गगनगिरी महाराज यांची आज पुण्यतिथी; जल-वायू-अग्नीवर विजय मिळवणारा महान अवधूत, त्यांचा अल्पपरिचय.
Gagangiri Maharaj: योगी असा ज्याने वाघांनाही मित्र बनवले; गगनगिरी महाराज पुण्यतिथी विशेष
महाराष्ट्राच्या संत परंपरेत गगनगिरी महाराजांचे स्थान अत्यंत अढळ आहे. त्यांनी मानवी जीवनाला केवळ अध्यात्माची दिशा दिली नाही, तर निसर्गाशी एकरूप होऊन जगण्याची कला शिकवली.
Makar Sankranti 2026: मकर संक्रांत ते रथसप्तमी; हळदी-कुंकवासाठी हाच काळ का निवडला जातो?
बालपण आणि संन्यास
गगनगिरी महाराजांचा जन्म कोल्हापूर जिल्ह्यातील पाटणकर घराण्यात झाला (असे मानले जाते). लहानपणापासूनच विरक्ती असल्याने वयाच्या अवघ्या सातव्या वर्षी त्यांनी घर सोडले. त्यांनी बद्रीनाथ, केदारनाथ, मानसरोवर यांसारख्या दुर्गम भागात कठोर तपश्चर्या केली.
जलतपश्चर्या आणि निसर्गभक्ती
महाराजांची सर्वात मोठी ओळख म्हणजे त्यांची 'जलतपश्चर्या'. भर थंडीत गोठणाऱ्या पाण्यात उभे राहून किंवा धबधब्याखाली बसून त्यांनी वर्षानुवर्षे ध्यान केले. कोल्हापूरच्या गगनबावड्यातील घनदाट जंगल आणि डोंगरदऱ्यात त्यांनी आपले वास्तव्य केले. वाघ, बिबट्या यांसारख्या हिंस्त्र श्वापदांच्या सानिध्यात राहूनही त्यांनी कधीही भीती बाळगली नाही; उलट निसर्गातील प्राणी त्यांच्या भक्तीत तल्लीन होत असत.
Numerology: 'या' जन्मतारखेचे लोक स्वभावाने तीळगुळाहून गोड, पण चिडले की समोरच्यावर संक्रांत!
लोककल्याण आणि शिकवण
गगनगिरी महाराज केवळ तपस्वी नव्हते, तर ते लोककल्याणकारी संत होते. त्यांनी भक्तांना कधीही संसार सोडून संन्यासी व्हायला सांगितले नाही. उलट "संसार करत असताना ईश्वराचे स्मरण ठेवा" हा सोपा मंत्र दिला. त्यांनी व्यसनमुक्ती, पर्यावरण रक्षण आणि शाकाहाराचा पुरस्कार केला.
समाधी सोहळा
महाराजांनी आपल्या आयुष्याचा मोठा काळ गगनबावडा आणि खोपोली येथील आश्रमात व्यतीत केला. १५ जानेवारी २००८ रोजी त्यांनी खोपोली येथील आश्रमात महासमाधी घेतली. तेव्हापासून दरवर्षी १५ जानेवारीला मोठ्या उत्साहात त्यांचा पुण्यतिथी उत्सव साजरा केला जातो.