रात्रीच्या शांततेत विमानाचा आवाज का येत नाही, त्यामागील विज्ञान काय आहे?

1 / 7

रात्र असेल, रस्ते शांत असतील आणि आकाश स्वच्छ दिसत असेल, अशा वेळी वरून जाणारे विमान अनेकदा दिसतं तर खरं, पण त्याचा आवाज तितका स्पष्ट ऐकू येत नाही. रात्रीच्या वेळी अगदी लहान आवाजही स्पष्ट ऐकू येतो. मग दिवसा विमानांचा येणारा आवाज रात्रीच्या शांततेत का गायब होतो? रात्री विमाने खरोखरच कमी आवाज करतात का, की त्यामागे काही वैज्ञानिक कारण आहे? चला जाणून घेऊया...

2 / 7

रात्रीच्या वेळी आवाज अधिक स्पष्टपणे ऐकू येतात कारण आसपासचा आवाज कमी असतो, असे मानले जाते. हे बऱ्याच प्रमाणात खरे आहे, परंतु विमानांच्या बाबतीत, अनेक वेगवेगळे घटक भूमिका बजावतात. याचे मुख्य कारण म्हणजे उड्डाणांची संख्या. अनेक शहरांमध्ये, दिवसाच्या उड्डाणांच्या तुलनेत रात्रीच्या उड्डाणांची संख्या कमी असते. सरकार आणि विमान कंपन्या लोकांच्या झोपेचा त्रास होऊ नये म्हणून प्रयत्न करतात. कमी उड्डाणांसह, आवाज नैसर्गिकरित्या कमी होईल.

3 / 7

रात्रीच्या वेळी, बहुतेक विमाने लांब पल्ल्याच्या उड्डाणांवर असतात, ३०,००० ते ४०,००० फूट उंचीवर क्रूझ मोडमध्ये उड्डाण करतात. अशा उंचीवरून येणारा आवाज जमिनीवर पोहोचताच तो लक्षणीयरीत्या कमी होतो. टेकऑफ किंवा लँडिंग दरम्यान, विमानाचा आवाज मोठा असतो कारण इंजिन पूर्ण पॉवरवर काम करत असतात, परंतु एकदा ते क्रूझिंग उंचीवर पोहोचले की, इंजिन स्थिर वेगाने कार्य करतात, यामुळे आवाज कमी लक्षात येतो.

4 / 7

रात्रीच्या वेळी, वातावरणातील तापमान आणि वाऱ्याची दिशा बदलते. कधीकधी, वरच्या थरांमध्ये थंड हवेचा थर तयार होतो, यामुळे ध्वनी लहरींच्या प्रसारावर परिणाम होतो. यामुळे ध्वनी थेट जमिनीवर पोहोचण्यापासून रोखला जातो किंवा त्याचा प्रभाव कमी होतो. ध्वनीचा प्रसार पूर्णपणे हवामान आणि वाऱ्याच्या वेगावर अवलंबून असतो. म्हणून, कधीकधी रात्री विमानांचा आवाज ऐकू येतो, परंतु बहुतेकदा तो ऐकू येत नाही.

5 / 7

रात्री, बहुतेक लोक घरात असतात. दरवाजे आणि खिडक्या बंद असतात. पंखे किंवा एअर कंडिशनर चालू असतात. या सर्व गोष्टी बाहेरील आवाज रोखण्यास मदत करतात. दिवसा मोकळ्या मैदानावर किंवा रस्त्यावर उभे असताना विमानाचा तोच आवाज अधिक ऐकू येऊ शकतो.

6 / 7

आज, विमान इंजिन तंत्रज्ञानात लक्षणीय प्रगती झाली आहे. नवीन पिढीतील जेट इंजिन जुन्या इंजिनांपेक्षा कमी आवाज करतात. आवाज कमी करण्यासाठी विमानांच्या डिझाइनमध्ये देखील बदल केले गेले आहेत. आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार विमान कंपन्यांना आवाज नियंत्रण मानकांचे पालन करणे देखील आवश्यक आहे. म्हणूनच आधुनिक विमाने तुलनेने कमी आजाव करणारी मानली जातात.

7 / 7

जेव्हा एखादे विमान ३०,०००-४०,००० फूट उंचीवर उड्डाण करत असते, तेव्हा जमिनीवर ऐकू येणारा आवाज सामान्यतः ५० ते ७० डेसिबल दरम्यान असतो. ही पातळी सामान्य रहदारी किंवा दोन लोकांमधील संभाषणाशी तुलना करता येते. टेकऑफ आणि लँडिंग दरम्यान विमानतळांजवळ आवाजाची पातळी जास्त असू शकते, पण जास्त उंचीवर उडणाऱ्या विमानाचा आवाज लक्षणीयरीत्या कमी असतो.