प्रायव्हेट जेट अपघातात भरपाई आणि विम्याची रक्कम मिळते? जाणून घ्या काय आहेत नियम

1 / 9

गेल्या काही वर्षांत झालेल्या विमान अपघातांमुळे पुन्हा एकदा विमान वाहतूक सुरक्षितता आणि प्रवाशांच्या हक्कांबाबत प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्यासह पाच जणांना घेऊन जाणारे एक चार्टर्ड विमान बुधवारी सकाळी बारामतीमध्ये कोसळले. या अपघातामध्ये पाच जणांचा जागीच मृत्यू झाला. गेल्या वर्षी एप्रिलमध्ये झालेल्या एअर इंडियाच्या विमान अपघातातून देश अजूनही सावरलेला नसताना ही घटना घडली आहे, गुजरातमधील अपघातात २०० जणांचा मृत्यू झाला होता.

2 / 9

एअर इंडियाच्या त्या अपघातानंतर, भरपाईबद्दल बरीच चर्चा झाली. पीडितांच्या कुटुंबियांना कोट्यवधी रुपयांची आर्थिक मदत देण्यात आली. आता, पुण्यातील चार्टर्ड विमान अपघातानंतर, पुन्हा एकदा तोच प्रश्न उपस्थित होत आहे. चार्टर्ड विमान अपघातांमध्ये भरपाई मिळते का? जर असेल तर ती कोण देते आणि किती मिळते? यावर चर्चा सुरू आहेत.

3 / 9

एअर इंडियासारख्या व्यावसायिक उड्डाणांसाठी भरपाई आंतरराष्ट्रीय नियमांवर आधारित आहे. १९९९ चा मॉन्ट्रियल करार भारतासह बहुतेक देशांमध्ये लागू आहे. हा एक आंतरराष्ट्रीय करार आहे जो प्रवाशांचे हक्क आणि विमान कंपन्यांच्या जबाबदाऱ्या स्पष्ट करतो. भारतात, तो कॅरिज बाय एअर कायद्याअंतर्गत ( Carriage by Air Act) अंमलात आणला जातो आणि त्याचे पालन नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयद्वारे केले जाते.

4 / 9

मॉन्ट्रियल कन्व्हेन्शन अंतर्गत, जर एखाद्या प्रवाशाचा व्यावसायिक विमानात मृत्यू झाला किंवा तो गंभीर जखमी झाला तर एअरलाइनने भरपाई द्यावी लागते. कोणताही दोष किंवा निष्काळजीपणा सिद्ध करण्याची आवश्यकता नाही. हा नियम अपघातानंतर लगेच लागू होतो. सध्या, प्रत्येक प्रवाशाला अंदाजे १.५ कोटी ते १.८५ कोटी रुपये भरपाई मिळण्यास पात्र आहे.

5 / 9

चार्टर्ड विमाने आणि व्यावसायिक उड्डाणांमधील सर्वात मोठा फरक म्हणजे चार्टर्ड विमाने नॉन-शेड्यूल्ड असतात. याचा अर्थ असा की ते सामान्य लोकांना तिकीट विक्रीसाठी नियमितपणे चालवले जात नाहीत. म्हणूनच मॉन्ट्रियल कन्व्हेन्शन त्यांना थेट लागू होत नाही.

6 / 9

चार्टर्ड जेट्स व्हीआयपी हालचाली, कॉर्पोरेट प्रवास किंवा खाजगी सहलींसाठी वापरले जातात. कायदेशीररित्या, त्यांना खाजगी किंवा नॉन-शेड्यूल्ड ऑपरेशन्स मानले जाते. म्हणून, या अपघातांसाठी भरपाईसाठी कोणतीही निश्चित सरकारी मर्यादा नाही. ती पूर्णपणे ऑपरेटरच्या जबाबदारीवर, विमा पॉलिसींवर आणि न्यायालयाच्या निर्णयांवर अवलंबून असते.

7 / 9

जरी मॉन्ट्रियल कन्व्हेन्शन चार्टर्ड विमानांना लागू होत नसले तरी, याचा अर्थ असा नाही की पीडितांना भरपाई मिळू शकत नाही. प्रत्येक चार्टर्ड विमान ऑपरेटरला तृतीय-पक्ष आणि प्रवासी विमा घेणे आवश्यक आहे. अपघातानंतर या विम्याद्वारे भरपाई दिली जाते. अशा प्रकरणांमध्ये भरपाई स्वयंचलित नसते. पीडितांच्या कुटुंबियांना हे सिद्ध करावे लागेल की हा अपघात मानवी चूक, तांत्रिक बिघाड किंवा ऑपरेटरच्या निष्काळजीपणामुळे झाला. येथे विमा कंपनी आणि ऑपरेटरची भूमिका महत्त्वाची असते.

8 / 9

चार्टर्ड विमान अपघातानंतर, पीडितांचे कुटुंब दिवाणी न्यायालयात किंवा ग्राहक न्यायालयात भरपाईसाठी दावा दाखल करू शकतात. भरपाईची रक्कम ठरवताना न्यायालय अनेक घटकांचा विचार करते, जसे की मृताचे वय, उत्पन्न, अवलंबून असलेल्या कुटुंबातील सदस्य, सामाजिक स्थिती आणि अपघाताचे कारण.

9 / 9

म्हणूनच चार्टर्ड विमान अपघातांमध्ये भरपाईची रक्कम एकसारखी नसते. काही प्रकरणांमध्ये, ती ५० लाखांपर्यंत मर्यादित करण्यात आली आहे, तर काही मोठ्या प्रकरणांमध्ये, ७ ते ११ कोटींपर्यंतची भरपाई देण्यात आली आहे.