नौदल एक-दोन नव्हे तर १९ युद्धनौका सामील करणार; चीनच्या आव्हानाला भारताचे उत्तर
By ऑनलाइन लोकमत | Updated: January 7, 2026 11:06 IST2026-01-07T10:43:52+5:302026-01-07T11:06:30+5:30
या यादीमध्ये इक्षक-क्लास सर्व्हे जहाज आणि निस्टार-क्लास डायव्हिंग सपोर्ट जहाज यांचाही समावेश आहे. इतक्या मोठ्या प्रमाणात काम करणे शक्य करण्यात एकात्मिक बांधकाम पद्धतीने महत्त्वाची भूमिका बजावली.

नौदल एक-दोन नव्हे तर १९ युद्धनौका सामील करणार; चीनच्या आव्हानाला भारताचे उत्तर
भारतीय नौदलाच्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या वार्षिक वाढीसाठी भारतीय नौदल सज्ज आहे. २०२६ पर्यंत, नौदल १९ युद्धनौका कमिशन करणार आहे, बी एका वर्षातील सर्वात मोठी वाढ आहे. गेल्या वर्षी, २०२५ मध्ये, नौदलाने १४ जहाजे कमिशन केली.
२०२६ हे नौदलाचे सर्वोच्च विस्तार वर्ष असेल. या काळात निलगिरी-क्लास मल्टी-रोल स्टेल्थ फ्रिगेट्सची संख्या देखील वाढेल. या वर्गाचे लीड जहाज जानेवारी २०२५ मध्ये सेवेत दाखल झाले, त्यानंतर ऑगस्ट २०२५ मध्ये आयएनएस हिमगिरी आणि आयएनएस उदयगिरी यांचे कमिशनिंग झाले. या वर्षी या वर्गाचे किमान दोन जहाजे नौदलात सामील होण्याची अपेक्षा आहे.
तसेच इक्षक-क्लास सर्व्हे जहाज आणि निस्टार-क्लास डायव्हिंग सपोर्ट जहाज देखील यादीत समावेश आहे. इतक्या मोठ्या प्रमाणात कमिशनिंग शक्य करण्यात एकात्मिक बांधकाम पद्धतीने महत्त्वाची भूमिका बजावली. या प्रक्रियेत, जहाजाचे हल, सुपरस्ट्रक्चर आणि अंतर्गत प्रणाली २५०-टन ब्लॉक्समध्ये तयार केल्या जातात, या नंतर एकत्र केल्या जातात.
केबल्स आणि पाईपिंगचे निर्बाध वेल्डिंग फिट करण्यासाठी हे ब्लॉक्स लावले आहेत. आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (AI) चा वापर बांधकाम क्रम तयार करण्यासाठी केला जातो, यामध्ये मटेरियल सोर्सिंगपासून ते उत्पादन वेळेपर्यंतचा सर्वकाही समावेश असते. नवीन डिझाइन सॉफ्टवेअर, एआय आणि आधुनिक बांधकाम तंत्रांमुळे, भारतीय शिपयार्ड्स आता मागील ८-९ वर्षांच्या तुलनेत सहा वर्षांत जहाजे बांधत आहेत. हे सॉफ्टवेअर यंत्रसामग्री लेआउट, उपकरणे आणि फ्लुइड डायनॅमिक्सचा अंदाज देखील लावते.
धोरणात्मक पातळीवर, भारताची उद्दिष्टे म्हणजे चीनच्या नौदल विस्ताराला तोंड देणे, महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवर नेव्हिगेशनचे स्वातंत्र्य राखणे, क्वाड आणि आसियान भागीदारांना पाठिंबा देणे आणि इंडो-पॅसिफिकमध्ये शक्ती प्रक्षेपण मजबूत करणे.