मोबाइलच्या क्लिकवर स्वच्छ होतील सोलर पॅनेल; कशी काम करते सौर पॅनेल क्लिनिंग सिस्टीम ?

Nagpur : प्रदूषण नियंत्रण व पर्यावरण स्वच्छतेसाठी सौर ऊर्जेचा अधिकाधिक वापर ही भविष्याची गरज आहे. त्यामुळे सरकारही सौरऊर्जेला प्रोत्साहन देत असून, लोकांचा प्रतिसादही वाढत आहे.

निशांत वानखेडे
नागपूर : प्रदूषण नियंत्रण व पर्यावरण स्वच्छतेसाठी सौर ऊर्जेचा अधिकाधिक वापर ही भविष्याची गरज आहे. त्यामुळे सरकारही सौरऊर्जेला प्रोत्साहन देत असून, लोकांचा प्रतिसादही वाढत आहे. मात्र, सौर पॅनेलची स्वच्छता हा वापरकर्त्यांसाठी डोकेदुखीचा विषय ठरतो. यावर नागपूरच्या संशोधकांनी देशी, पण स्मार्ट तोडगा शोधून काढला आहे. छतावर किंवा कुठेही लागलेले सौर पॅनल मोबाइलच्या एका क्लिकवर स्वच्छ होतील, अशी ऑटोमॅटिक अॅप सिस्टीम या संशोधकांनी विकसित केली आहे.

नवीकरणीय ऊर्जेतील नवकल्पना आणि उद्योजकतेला चालना देणारे एक महत्त्वपूर्ण संशोधन नागपूरचे डॉ. राहुल पेठे, रोहित शहारे, वृषभ गिल्लारकर आणि हर्ष सूर्यवंशी यांनी विकसित केले आहे. प्रगत ८ किलोवॅट सोलर पॅनल क्लिनिंग सिस्टिमने प्रत्यक्ष कार्यरत परिस्थितीत यशस्वी चाचण्या पूर्ण केल्या असून, ती आता व्यावसायिक विक्रीसाठी सज्ज आहे. सखोल फील्ड ट्रायल्सदरम्यान या प्रणालीने विश्वासार्ह कार्यप्रदर्शन, प्रभावी डिटर्जंट आधारित स्वच्छता आणि सातत्यपूर्ण कार्यक्षमता सिद्ध केली. सर्व कार्यात्मक आणि तांत्रिक निकष ठरवलेल्या मानकांनुसार पूर्ण केले. ही प्रणाली मोठ्या प्रमाणावर वापरासाठी पूर्णतः सक्षम असल्याचे सिद्ध झाले आहे. या यशामुळे प्रेरित होऊन विकासकांनी या तंत्रज्ञानाच्या उत्पादन व विपणनासाठी स्वतःचा स्टार्टअप सुरू केला आहे.

स्वच्छता का महत्त्वाची?

सौर पॅनेलवर दर दिवशी साचणारी धूळ, मळ ही सौर प्रकल्पासाठी गंभीर समस्या आहे. धुळीचा थर साचला की सौर पॅनेलच्या ऊर्जा निर्मिती क्षमतेवर परिणाम होतो व वीज निर्मितीत मोठी घट होऊ शकते. धुळीच्या आणि उच्च तापमानाच्या वातावरणासाठी खास डिझाइन करण्यात आलेली ही प्रणाली अत्यल्प सहायक ऊर्जा वापरून सुरक्षित, नियमित आणि कार्यक्षम स्वच्छता सुनिश्चित करते, अशी माहिती डॉ. राहुल पेठे यांनी दिली.

कशी काम करते सौर पॅनेल क्लिनिंग सिस्टीम ?

या सिस्टीममध्ये सौर पॅनेलवर पाईप व स्प्रिंकलर लावण्यात येते. हे पाइप ५ व्हॉल्टच्या मोटरशी जोडले जाते. हे सर्व उपकरण मोबाइल व 'वायफाय'शी कनेक्ट केले जाते. संशोधकांनी यासाठी एक अॅप तयार केले आहे. या अॅपवर तीन बटन असतात. एक अर्धा मिनिट पाणी सोडणारी, नंतर दुसरी अर्धा मिनिट डिटर्जंट फोम सोडणारी व तिसरी पुन्हा पाणी सोडून वायपरच्या मदतीने सौर पॅनेल स्वच्छ करते. दर १५ दिवसांनी तुम्ही कुठूनही स्वतःच्या मोबाइलने घरावरचे सौर पॅनेल स्वच्छ करू शकता. या ऑटोमॅटिक सिस्टीममुळे पॅनलच्या पृष्ठभागास कोणतीही हानी होत नाही आणि स्वच्छतेनंतर ऊर्जा उत्पादनात लक्षणीय वाढ होते.

"ही सिस्टीम आमच्या घरी कार्यरत आहे आणि जवळपासच्या सौर पॅनेल असलेल्यांकडे त्याची यशस्वी चाचणी केली आहे. ते पूर्ण क्षमतेने कार्य करीत आहे. यात मॅन्युअल श्रम लागत नाही, देखभाल खर्च घटतो व सोलर प्रकल्पांची एकूण कार्यक्षमता वाढवण्यात यश मिळाले आहे. आम्ही ही प्रणाली बाजारात सादर करण्यासाठी आणि वाढत्या सौरऊर्जा क्षेत्राला पाठबळ देण्यासाठी पूर्णतः तयार आहोत."
- डॉ. राहुल पेठे, संशोधक