मालगाडीच्या डब्यावर असलेलं चाक कशासाठी? ९०% लोकांना माहिती नाही हे कारण

Railway Interesting Facts : तुम्ही कधी लक्ष दिलं आहे का की, मालगाडीच्या काही डब्यांवर चाकासारखा एक गोल हँडल लावलेला असतो? तो नेमका कशासाठी असतो? चला त्याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.

Railway Interesting Facts : रेल्वे स्टेशनवर उभे असताना आपल्या समोरून अनेक ट्रेन जाताना दिसतात. त्या पाहताना मनात अनेक प्रश्नही निर्माण होतात. काही प्रश्न स्टेशनच्या सुविधांबाबत असतात, तर काही ट्रेनच्या डब्यांवर दिसणाऱ्या वेगवेगळ्या चिन्हांबद्दल. उदाहरणार्थ, कोचवर असलेले नंबर, चाकांचा आकार किंवा त्यांची किंमत इत्यादी. पण आज आपण प्रवासी किंवा एक्सप्रेस ट्रेनबद्दल नाही, तर मालगाडीशी संबंधित एक खास माहिती जाणून घेणार आहोत. तुम्ही कधी लक्ष दिलं आहे का की, मालगाडीच्या काही डब्यांवर चाकासारखा एक गोल हँडल लावलेला असतो? तो नेमका कशासाठी असतो? चला त्याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.

मालगाडीत किती डबे असतात?

काही रिपोर्टनुसार मालगाडीत साधारण ४० ते ५८ डबे असू शकतात. मालगाडीचे डबे प्रवासी ट्रेनच्या कोचपेक्षा आकाराने लहान असतात. त्यामुळे त्यामध्ये डब्यांची संख्या जास्त ठेवली जाते. सामान्य वॅगनशिवाय मालगाडीत इंजिन आणि गार्ड व्हॅन देखील असते. 

मालगाडीच्या डब्यावर असलेलं चाकासारखं साधन काय असतं?

मालगाडीच्या काही डब्यांवर दिसणारा गोल चाकासारखा हँडल हा प्रत्यक्षात ब्रेक लावण्यासाठीचा एक भाग असतो. मालगाडी चालू असताना ब्रेक मुख्यपणे इंजिनमधून नियंत्रित केला जातो. मात्र, जेव्हा मालगाडी यार्डमध्ये उभी असते किंवा उतारावर थांबवली जाते, तेव्हा हा गोल हँडल फिरवून ब्रेक घट्ट केला जातो. त्यामुळे डब्यांच्या चाकांवर ब्रेक शू दाबले जातात आणि वॅगन जागेवरच स्थिर राहतो.

हे चाक फिरवल्यावर ब्रेक कसा लागतो?

हा गोल हँडल फिरवल्यावर आतमध्ये असलेली चेन किंवा रॉड सिस्टम ब्रेक मेकॅनिझमला टाइट करते. त्यामुळे चाके लॉक होतात आणि डबा हलत नाही. म्हणून पुढच्या वेळी मालगाडीच्या डब्यावर हे चाक दिसले, तर लक्षात ठेवा की तो प्रत्यक्षात मॅन्युअल ब्रेकिंग सिस्टमचा भाग आहे. तसेच मालगाडी उभी असताना हा हँडल विनाकारण फिरवू नये, कारण तो सुरक्षेसाठी महत्त्वाचा असतो.