जगातील पहिला ट्रॅफिक सिग्नल कुठे लावण्यात आला होता, जाणून घ्या आजपेक्षा किती वेगळा होता?

First Traffic Signal: जगातील पहिला ट्रॅफिक सिग्नल कुठे आणि कधी लावण्यात आला होता? कदाचित अनेकांना या प्रश्नाचं उत्तर माहीत नसेल. आज आपण ट्रॅफिक सिग्नलचा इतिहास आणि त्यात होत गेलेल बदल जाणून घेणार आहोत.

First Traffic Signal: ट्रॅफिक लाईट आपल्याला जीवनाचा महत्वाचा भाग आहेत. दररोज लाखो गाड्यांना हे ट्रॅफिक लाईट गपचूप कंट्रोल करत असतात. जर रस्त्यावर हे ट्रॅफिक सिग्नल नसेल तर काय होईल, याचा विचारही करवत नाही. सगळीकडे गाड्यांची गर्दी वाढेल आणि कितीतरी अपघातही होतील. आपणही रोज ट्रॅफिक सिग्नलला थांबत असाल. पण आपल्याला माहीत आहे का की, जगातील पहिला ट्रॅफिक सिग्नल कुठे आणि कधी लावण्यात आला होता? कदाचित अनेकांना या प्रश्नाचं उत्तर माहीत नसेल. आज आपण ट्रॅफिक सिग्नलचा इतिहास आणि त्यात होत गेलेल बदल जाणून घेणार आहोत.

पहिल्या ट्रॅफिक सिग्नलचा जन्म

जगातील पहिला ट्रॅफिक सिग्नल ८ डिसेंबर १८६८ ला लंडनच्या ब्रिटिश संसदेच्या बाहेर वेस्टमिंस्टरमध्ये लावण्यात आला होता. हा ट्रॅफिक सिग्नल जॉन पीक नाईटने डिझाइन केला होतो. हे एक रेल्वे इंजिनिअर होते, ज्यांनी घोडागाडीमुळे वाढतं ट्रॅफिक जॅम मॅनेज करण्यासाठी ट्रेन सिगनलिंग कॉन्सेप्टचा वापर केला होता.

गॅसवर चालणारा सिग्नल

आजच्या इलेक्ट्रिक ट्रॅफिक लाईटच्या उलट पहिला सिग्न गॅसवर चालत होता. रात्री संकेत देण्यासाठी लाल आणि हिरवा गॅस लॅम्पचा वापर केला जात होता. यात कोणताही बल्ब, वायरिंग किंवा ऑटोमेटेड टायमर नव्हतं. फक्त गॅसच्या ज्वाळा काम करत होत्या. ज्यामुळे ही पद्धत फारच खतरनाक होती.

मॅन्युअली केला जात होता ऑपरेट

तेव्हा सिग्नल आतासारखा ऑटोमॅटिक नव्हता. एक पोलीस अधिकारी सिग्नलच्या बाजूला उभे राहून एक लीवरच्या वापर करून तो मॅन्युअली ऑपरेट करत होते. याचा अर्थ होता की, ट्रॅफिक कंट्रोल पूर्णपणे व्यक्तीकडून मॅनेज केलं जात होतं.

दिवसासाठी सेमाफोर आर्म्स

तेव्हा दिवसा सिस्टीम रेल्वे सिग्नलसारखी सेमाफोर आर्म्सवर अवलंबून होती. जेव्हा मेटलचा आर्म्स हॉरिजेंटल ठेवला जात होतो तेव्हा याचा अर्थ थांबा. जेव्हा तो ४५ डिग्रीच्या अँगलवर खाली केला जात होतो, याचा अर्थ सावधान असा होत होता. ही व्हिजुअल भाषा रेल्वे प्रवाशांसाठी ओळखीची होती, पण रस्त्याच्या ट्रॅफिकसाठी खूप नवीन होती.

पिवळा लाईटच नव्हता

सध्या ट्रॅफिक सिग्नलमध्ये तीन रंगाचे म्हणजे लाल, पिवळा आणि हिरवा लाईट असतो. पण पहिल्या सिग्नलमध्ये केवळ दोन रंग होते. लाल रंग थांबण्याचा इशारा देण्यासाठी आणि हिरवा सावधान किंवा जाण्याच्या संकेत. त्यावेळी पिवळ्या लाईटची काही कॉन्सेप्टच नव्हती.

पण गॅस सिग्नलचा हा प्रयोग लवकरच बंद झाला. २ जानेवारी १८६९ ला इन्स्टॉल केल्याच्या काही आठवड्यांनीच गॅस लीकमुळे सिग्नलमध्ये स्फोट झाला. त्यामुळे तो ऑपरेट करणारा पोलीस अधिकारी गंभीर रूपाने जखमी झाला होता. या घटनेनंतर ही सिस्टीम हटवण्यात आली.

पहिला इलेक्ट्रिक ट्रॅफिक सिग्नल

१९१४ पर्यंत ट्रॅफिक सिग्नल पुन्हा सुरू करण्यात आला होता. जगातील पहिला इलेक्ट्रिक ट्रॅफिक सिग्नल अमेरिकेच्या क्लीवलँडमध्ये लावण्यात आला होता. याच सिस्टीमने आज जगभरात वापरल्या जाणाऱ्या ऑटोमेटेड कलर कोडेड ट्रॅफिक लाईटची सुरूवात झाली होती.