पर्शियन आखातातील 'हे' छोटे बेट ठरणार युद्धाचे केंद्र? अमेरिका-इस्रायलची मोठी खेळी; ट्रम्प यांचा जुना प्लॅन पुन्हा चर्चेत

पर्शियन आखातात असलेले इराणचे खार्ग बेट अचानक जागतिक राजकारणाचे केंद्र बनले आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने या मोक्याच्या तेल टर्मिनलवर ताबा मिळवण्याच्या पर्यायावर चर्चा केली आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी १९८८ मध्ये खार्ग बेटावर हल्ला करून त्यावर ताबा मिळवल्याचेही सांगितले होते.

पर्शियन आखातात असलेले इराणचे छोटे खार्ग बेट आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचे एक नवीन केंद्र बनले आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने या मोक्याच्या बेटावर कब्जा करण्याच्या शक्यतेवर चर्चा केली आहे, हे इराणच्या कच्च्या तेलाच्या निर्यातीच्या जवळजवळ ९० टक्के स्त्रोत आहे.

विशेष म्हणजे, या बेटावर कब्जा करण्याची इच्छा डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ४० वर्षांपूर्वीच म्हणजेच १९८८ मध्येच बोलून दाखवली होती.

ब्रिटीश वृत्तपत्र द गार्डियनला दिलेल्या मुलाखतीत ट्रम्प यांनी त्यावेळी म्हटले होते की, "मी इराणशी खूप कडकपणे व्यवहार केला असता. ते आम्हाला मानसिकदृष्ट्या त्रास देत आहेत आणि आम्हाला मूर्ख बनवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. जर आमच्या एका माणसाला किंवा जहाजाला एक गोळी लागली असती तर मी खार्ग बेटावर मोठा हल्ला केला असता. मी तिथे जाऊन तो घेतला असता, असे ट्रम्प यांनी बोलून दाखवले होते. 

भारताला रशियाकडून तेल खरेदी करण्याची परवानगी का दिली? अमेरिकेने कारण सांगितले

खार्ग बेटचा कब्जा करण्याबाबत अमेरिका-इस्रायलची चर्चा

अमेरिका आणि इस्रायलमध्ये बेटाबाबत चर्चा झाल्याचे वृत्त समोर आले आहे, तेव्हा ट्रम्प यांचे जुने विधान पुन्हा समोर आले आहे. अ‍ॅक्सिओसच्या अहवालानुसार, अमेरिका आणि इस्रायली अधिकाऱ्यांनी अलीकडेच खार्ग बेट कब्जा करण्याच्या पर्यायावर चर्चा केली.

पर्शियन आखातात स्थित खार्ग बेट इराणसाठी महत्त्वाचे आहे. ते देशातील सर्वात मोठे तेल निर्यात टर्मिनल आहे आणि इराणच्या अर्थव्यवस्थेचा एक महत्त्वाचा भाग त्यावर अवलंबून आहे. बेटाचे नुकसान किंवा ते बंद केल्याने इराणच्या तेल निर्यातीवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.

इराण-इराक युद्ध अंतिम टप्प्यात होते त्याचवेळी १९८८ मध्ये ट्रम्प यांनी हे विधान केले होते. हे युद्ध इराण आणि इराकचे शासक सद्दाम हुसेन यांच्यात लढले गेलेले युद्ध होते.  अमेरिकन नौदल पर्शियन आखातातील जहाजांचे रक्षण करत होते, त्यांनी वारंवार इराणी तेल सुविधा आणि पाणबुडी खाणींवर हल्ला केला होता.

अमेरिका आणि इराणमधील संबंधांमधील तणावाची मुळे खूप जुनी आहेत. १९७९ मध्ये इराणमध्ये झालेल्या इस्लामिक क्रांतीने अमेरिकेचे समर्थन असलेले शाह मोहम्मद रझा पहलवी यांना उलथवून इस्लामिक रिपब्लिकची स्थापना केली. त्याच वर्षी तेहरानमधील अमेरिकन दूतावासावर हल्ला करण्यात आला आणि ६६ अमेरिकन नागरिकांना ओलीस ठेवण्यात आले. त्यापैकी बावन्न जणांना ४०० दिवसांहून अधिक काळ कैदेत ठेवण्यात आले. या घटनेचा दोन्ही देशांमधील संबंधांवर खोलवर परिणाम झाला.