चीनसाठी सर्वच रस्ते ट्रम्प यांनी केले बंद, आधी व्हेनेझुएला आता इराण; तेलाचे संकट वाढणार

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गेल्या काही दिवसांत अनेक मोठे निर्णय घेतले आहेत, यामुळे जागतिक तणाव वाढला आहे. इराणवरील हल्ला असो किंवा व्हेनेझुएलावरील हल्ला असो, अमेरिकेने दोन्ही तेलसमृद्ध देशांविरुद्ध कारवाई करून चीनला प्रवेश रोखला आहे.

अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर अनेक हल्ले केले. या हल्ल्यात इराणी सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनेई यांचा मृत्यू झाला. मागील काही दिवसात अमेरिकेने केलेला हा दुसरा मोठा हल्ला आहे, कारण याआधी अमेरिकेने व्हेनेझुएलावर हवाई हल्ला केला होता आणि त्याचे अध्यक्ष मादुरो यांना अटक केली होती. विशेष म्हणजे अमेरिकेचे दोन्ही हल्ले थेट चीनला त्रास देत असल्याचे दिसून येत आहे. डोनाल्ड ट्रम्प एकामागून एक चीनकडे जाणारे सर्व मार्ग बंद करत आहेत आणि यासाठीचे माध्यम कच्चे तेल बनत आहे.

खामेनेईंच्या मृत्यूनंतर मध्य पूर्वेत प्रचंड तणाव; कोणकोणत्या देशांवर इराणने हल्ला केला? जाणून घ्या...

अमेरिकेने अलीकडेच व्हेनेझुएलावर हल्ला केला. त्यानंतर राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो यांना अटक करण्यात आली आणि त्यानंतर ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलाच्या तेल साठ्यांवर नियंत्रण मिळवले. दरम्यान, तेल समृद्ध इराण आता अमेरिकेचे लक्ष्य बनले आहे, यामुळे मोठा हल्ला झाला आहे. काही प्रकारे, या दोन तेल समृद्ध देशांविरुद्ध अमेरिकेची कारवाई चीनवर थेट हल्ला म्हणून पाहिली जाऊ शकते, कारण चीन त्यांचा सर्वात मोठा तेल खरेदी करणारा देश आहे.

इराणकडे जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा तेल साठा आहे, तो अंदाजे २०९ अब्ज बॅरल आहे, हा जगातील एकूण तेल साठ्याच्या सुमारे १२ टक्के आहे. संपूर्ण मध्य पूर्वेतील एकूण तेल साठ्यापैकी जवळजवळ एक चतुर्थांश भाग हा त्याचा आहे. असंख्य आंतरराष्ट्रीय निर्बंध असूनही, इराण दररोज अंदाजे ३.३ ते ३.५ दशलक्ष बॅरल कच्च्या तेलाचे उत्पादन करतो आणि जगातील ऊर्जा बाजारपेठेत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतो. सध्या, तो दररोज १.५ दशलक्ष बॅरल तेल निर्यात करत आहे.

इराणवर हल्ला, चीन टेन्शनमध्ये

अमेरिकेने इराणवरील हल्ला हा चीनसाठी एक मोठी चिंता आहे कारण अमेरिकेच्या निर्बंधांना न जुमानता, ड्रॅगन हा इराणी कच्च्या तेलाचा सर्वात मोठा खरेदी करणारा देश आहे. चीन इराणच्या एकूण कच्च्या तेलाच्या निर्यातीपैकी सुमारे ८०% आयात करतो, हे दररोज १० लाख बॅरलपेक्षा जास्त आहे. निर्बंधांच्या काळात चीन लहान रिफायनर्स आणि तृतीय-पक्ष व्यापाऱ्यांसह विविध माध्यमांद्वारे इराणी तेल खरेदी करतो.

अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळेच चीनला इराणी कच्चे तेल सवलतीच्या दरात मिळते. त्यामुळे, त्याचा पुरवठा थांबविल्यास चीनवर मोठे संकट येऊ शकते. युद्धामुळे होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे त्यांच्यातील तणाव आणखी वाढला आहे, कारण जगातील सुमारे एक पंचमांश तेल पुरवठा या तेल मार्गाने जातो.

फक्त इराणच नाही तर व्हेनेझुएला चीनलाही लक्ष्य करतो

इराणपूर्वी अमेरिकेने व्हेनेझुएलावर हल्ला केला होता, हा थेट चीनवर निशाणा होता. यूएस एनर्जी इन्फॉर्मेशन अॅडमिनिस्ट्रेशनच्या मते, व्हेनेझुएलाकडे अंदाजे ३०३ अब्ज बॅरल कच्च्या तेलाचा साठा आहे, यामुळे तो पृथ्वीवरील कोणत्याही देशापेक्षा सर्वात जास्त तेल साठा असलेला देश बनला आहे. अध्यक्ष मादुरो यांच्या अटकेनंतर, ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलाच्या तेल साठ्यांवर आपले नियंत्रण जाहीर केले आणि अमेरिकन कंपन्यांनी देशात प्रवेश करण्यास सुरुवात केली.