अमेरिका-इस्रायलसमोर इराण एकटा पडला; रशिया-चीनने मदत का केली नाही? 4 मोठी कारणे...

America-Israel-Iran Crisis: मध्यपूर्वेतील संघर्ष सातव्या दिवशीही सुरू असून, यात इराण एकटा पडला आहे.

America-Israel-Iran Crisis:अमेरिका-इस्त्रायल विरुद्ध इराणचा संघर्ष सातव्या दिवशीही सुरू असून, या युद्धात इराण जवळपास एकटा पडल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. अमेरिकेच्या समर्थनार्थ अनेक देश उभे राहिले असताना इराणचे पारंपरिक सहयोगी मानले जाणारे रशिया आणि चीन मात्र केवळ निषेध आणि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेत बैठकीची मागणी करण्यापुरतेच मर्यादित राहिले आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, यामागे चार महत्त्वाच्या कारणांचा प्रभाव आहे.

1. रशिया थेट युद्धात उतरू इच्छित नाही

रशिया आणि इराण यांच्यात 2025 मध्ये रणनीतिक भागीदारीचा करार झाला असला तरी, ते औपचारिक सैनिकी गठबंधन नाही. त्यामुळे रशियावर इराणला थेट लष्करी मदत करण्याची कोणतीही कायदेशीर बंधनकारक जबाबदारी नाही. रशिया सध्या या संघर्षात मध्यस्थाची भूमिका निभावू इच्छितो. क्रेमलिनच्या प्रवक्त्यानेही स्पष्ट केले की, इराणने आमच्याकडे शस्त्रास्त्रांची मागणी केलेली नाही. याशिवाय रशिया आधीच युक्रेनमधील युद्धात गुंतलेला असल्याने आणखी एका संघर्षात सहभागी होण्याची शक्यता कमी आहे.

2. चीनला आर्थिक हितसंबंध धोक्यात घालायचे नाहीत

चीन हा इराणचा सर्वात मोठा तेल खरेदीदार असला तरी त्याचे सऊदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीसारख्या गल्फ देशांशीही मजबूत आर्थिक संबंध आहेत. जर चीनने उघडपणे इराणचा पाठिंबा दिला, तर गल्फ देशांशी असलेले संबंध ताणले जाऊ शकतात. त्यामुळे चीन सध्या सावध भूमिका घेत आहे. चिनी तज्ज्ञ युन सुन यांच्या मते, या संघर्षानंतर इराणमध्ये जे नवे नेतृत्व येईल, त्यासोबत चीन काम करण्यास तयार आहे.

3. पश्चिम आशियातील संतुलन राखण्याचा प्रयत्न

रशिया आणि चीन या दोन्ही देशांची धोरणे पश्चिम आशियात संतुलन राखण्यावर आधारित आहेत. ते इराणसह त्याच्या विरोधकांशीही संबंध ठेवू इच्छितात. एका बाजूला उघडपणे उभे राहिल्यास इतर देश नाराज होण्याची शक्यता असल्याने, दोन्ही देश सावध पवित्रा घेत आहेत. याशिवाय ते अमेरिकेशी थेट संघर्ष टाळण्याचाही प्रयत्न करत आहेत.

4. अमेरिकेसोबत जागतिक संघर्षाची भीती

इराणला थेट सैनिकी मदत दिल्यास अमेरिका आणि त्याचे सहयोगी देश यांच्यासोबत मोठा जागतिक संघर्ष निर्माण होऊ शकतो. असा संघर्ष रशिया आणि चीन दोघांसाठीही महागात पडू शकतो. म्हणूनच दोन्ही देश सध्या केवळ निवेदने, निषेध आणि संयुक्त राष्ट्रांत बैठकीची मागणी करत आहेत. 

खामेनेई यांच्या मृत्यूनंतर युद्धाला सुरुवात

हा संघर्ष 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी सुरू झाला, जेव्हा अमेरिका आणि इस्त्रायलने इराणवर मोठे हल्ले केले. या हल्ल्यांमध्ये इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्लाह अली खामेनेई यांचा मृत्यू झाला. यानंतर इराणने प्रत्युत्तर म्हणून मिसाइल आणि ड्रोन हल्ले केले. मात्र सध्या इराणला थेट सैनिकी मदत मिळत नसल्यामुळे त्याची परिस्थिती अधिक कठीण होत असल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे. जर हा संघर्ष दीर्घकाळ चालला आणि जागतिक तेल पुरवठ्यावर परिणाम झाला, तर चीनला आपल्या धोरणाचा पुनर्विचार करावा लागू शकतो.