देशभरातील राष्ट्रीय महामार्गांवरून प्रवास करणाऱ्या वाहनधारकांसाठी केंद्र सरकारने एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. येत्या १ एप्रिल २०२६ पासून देशातील सर्व टोल प्लाझा पूर्णपणे 'कॅशलेस' होणार आहेत. याचाच अर्थ, १ एप्रिलनंतर टोल भरण्यासाठी रोख रक्कम स्वीकारली जाणार नाही. केवळ FASTag आणि UPI हे दोनच पर्याय प्रवाशांसाठी उपलब्ध असतील.
काय आहे नवा नियम?केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, टोल नाक्यांवरील मानवी हस्तक्षेप कमी करण्यासाठी आणि वाहतूक कोंडी फोडण्यासाठी 'कॅश लेन' पूर्णपणे बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. आतापर्यंत टोल नाक्यावर किमान एक लेन रोख पेमेंटसाठी खुली असायची, ती आता कायमची बंद होईल. जर तुमच्याकडे वैध फास्टॅग नसेल किंवा त्यात शिल्लक नसेल, तर तुम्हाला दंड म्हणून टोलची १.२५ पट रक्कम UPI द्वारे भरावी लागेल.
हा निर्णय म्हणजे भविष्यातील 'बॅरियर-फ्री' टोलिंग आणि GPS आधारित टोल प्रणालीच्या दिशेने टाकलेले मोठे पाऊल आहे.
प्रवाशांना काय फायदा होणार?१. वेळेची बचत: रोख व्यवहारामुळे टोल नाक्यांवर लागणाऱ्या लांबच लांब रांगा आता इतिहास जमा होतील.
२. इंधनाची बचत: वारंवार थांबणे आणि गाडी सुरू करणे यामुळे होणारी इंधनाची नासाडी थांबेल.
३. पारदर्शकता: सर्व व्यवहार डिजिटल असल्याने टोल वसुलीत अधिक पारदर्शकता येईल.
| वैशिष्ट्य | १ एप्रिल २०२६ पूर्वीची स्थिती | १ एप्रिल २०२६ नंतरची स्थिती |
| रोख पेमेंट (Cash) | मर्यादित लेनमध्ये उपलब्ध | पूर्णपणे बंद |
| फास्टॅग (FASTag) | अनिवार्य, पण कॅशचा पर्याय होता | अत्यंत अनिवार्य |
| दुसरा पर्याय | स्मार्ट कार्ड / रोख | केवळ UPI |
| टोल नाक्यावरील वेळ | सरासरी ४५-६० सेकंद | ० ते १० सेकंद |
Web Summary : From April 1, 2026, all toll plazas in India will be cashless. Only FASTag and UPI payments will be accepted. Those without FASTag will pay 1.25 times the toll via UPI. This aims to reduce congestion and promote efficient toll collection.
Web Summary : 1 अप्रैल 2026 से देश के सभी टोल प्लाजा पर नकद भुगतान बंद हो जाएगा। केवल FASTag और UPI ही स्वीकार किए जाएंगे। FASTag न होने पर UPI से 1.25 गुना टोल देना होगा। इसका उद्देश्य भीड़ कम करना और कुशल टोल संग्रह को बढ़ावा देना है।