इथेच आहोत तरीही थोडेसे हरवलेले...

Book: 'वुई लिव्ह हिअर नाऊ' हे पुस्तक वाचताना असं वाटत राहतं की आपण एखाद्या कथेत नाही, तर एका शांत, किंचित अस्वस्थ करणाऱ्या वर्तमानकाळात उभे आहोत. 'आत्ता' आणि 'इथे' या दोन साध्या शब्दांत अडकलेली मानवी अवस्था ब्रिटिश लेखक सी. डी. रोझ यांनी अत्यंत सूक्ष्म, पण खोलवर भिडणाऱ्या पद्धतीने उलगडून दाखवली आहे.

'वुई लिव्ह हिअर नाऊ' हे पुस्तक वाचताना असं वाटत राहतं की आपण एखाद्या कथेत नाही, तर एका शांत, किंचित अस्वस्थ करणाऱ्या वर्तमानकाळात उभे आहोत. 'आत्ता' आणि 'इथे' या दोन साध्या शब्दांत अडकलेली मानवी अवस्था ब्रिटिश लेखक सी. डी. रोझ यांनी अत्यंत सूक्ष्म, पण खोलवर भिडणाऱ्या पद्धतीने उलगडून दाखवली आहे.

ही कादंबरी सरळसोट कथानक सांगत नाही, ती प्रसंगांची, आवाजांची, तुटक अनुभवांची एक रचना उभी करते. काही माणसं आहेत, काही घटना घडतात, काही अचानक नाहीशा होतात, पण त्या नाहीशा होण्यापेक्षा जास्त ठसठशीत आहे उरलेल्यांची अस्वस्थ उपस्थिती. जणू प्रत्येक पात्र स्वतःला सतत सांगत आहे, 'आपण इथेच आहोत... पण खरंच आहोत का?'

रोझ यांची लेखनशैली ललित अर्थाने विलक्षण संयत आहे. कुठेही भावनांचा उद्रेक नाही, मोठे नाट्य नाही; तरीही वाक्यावाक्यागणिक एक हलकीशी चिरफाड होत राहते. संवाद अपुरे आहेत, वर्णने थोडक्यात आहेत, पण त्या अपूर्णतेतूनच अर्थ गडद होत जातो. वाचकाला सतत ओळींमधले वाचावे लागते, जे सांगितले जात नाही, तेच जास्त बोलके ठरते.

या पुस्तकाचा केंद्रबिंदू म्हणजे समकालीन माणसाची ओळख. कला, शहर, नाती, स्मृती सगळं असूनही काहीतरी हातातून निसटत चालल्याची जाणीव. आपण जगतो आहोत, वावरतो आहोत, बोलतो आहोत; पण खरं उपस्थित असणं हरवत चाललं आहे. 'वुई लिव्ह हिअर नाऊ' ही कादंबरी या हरवलोपणाचा गजर करत नाही; ती तो हळूच आपल्या मनात ठेवते.

ललित साहित्याचा खरा गुण म्हणजे वाचून झाल्यावरही आशय मनात रेंगाळत राहणं. हे पुस्तक तसंच थांबतं... प्रश्नांसारखं, शांततेसारखं, आणि किंचित अस्वस्थ करणाऱ्या जाणिवेसारखं... त्या जाणिवेसोबत हे पुस्तक वाचकाला स्वतःकडे वळवते. आपल्या दैनंदिन गडबडीत आपण किती वेळा प्रत्यक्ष उपस्थित असतो, आणि किती वेळा केवळ सवयीने जगत असतो हा प्रश्न नकळत मनात उभा राहतो. म्हणूनच 'वुई लिव्ह हिअर नाऊ' वाचून संपत नाही; ते हळूहळू आत रुजत जाते, आणि आपलीच सावली आपल्याला नव्याने दाखवून देते.