राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी भारतीय राष्ट्र आणि पाश्चिमात्य नेशन या संकल्पनांतील फरक स्पष्ट करताना भारताची संस्कृती वाद-संघर्ष नव्हे, तर परस्पर मैत्री, सहकार्य आणि एकत्र चालण्यावर आधारित असल्याचे ठामपणे सांगितले. नागपूरच्या रेशीमबाग येथील राष्ट्रीय पुस्तक महोत्सवात ते बोलत होते.
मोहन भागवत म्हणाले की, "समाजात काम करत असताना अनेक लोक संघाला 'राष्ट्रवादी' म्हणतात, या मुद्द्यावर भागवत यांनी आपले मत व्यक्त केले. ते म्हणाले की, 'राष्ट्र' आणि 'वाद' या दोन वेगवेगळ्या बाबी आहेत. आम्ही राष्ट्रीय आहोत, पण आम्ही कधीच वाद निर्माण करत नाही, कोणत्याही विवादात पडत नाही. वाद करणे किंवा संघर्ष करणे हा आपल्या देशाचा स्वभाव नाही. परंपरेपासून आपल्याकडे परस्पर मैत्री, सहकार्य आणि एकत्र चालण्याची संस्कृती आहे."
राष्ट्र आणि नेशन यांच्यातील या संकल्पनांतील फरक स्पष्ट करताना भागवत म्हणाले की, "परदेशातील राष्ट्रनिर्मितीत संघर्ष, संघर्षातून आलेली आक्रमकता आणि वर्चस्वाचा भाव दिसतो. पाश्चिमात्य नॅशनलिझममध्ये अहंकार असल्याने, याच विचारामुळे दोन महायुद्धे झाली. आपले राष्ट्र प्राचीन काळापासून अस्तित्वात आहे. ते केवळ सत्ता, सीमारेषा किंवा राजकीय व्यवस्था यांवर आधारित नाही. भारतीय राष्ट्र हे संस्कार, एकता आणि परोपकाराच्या भावनेवर उभे आहे. भारतीय राष्ट्रभाव एकतेतून जन्माला आला आहे, त्यात मी पणा नाही. नेशन ही संकल्पना इंग्रजांनी आपल्यावर लादली आणि आपणही तेच शब्द वापरू लागलो. पण, आपले राष्ट्र हे केवळ नॅशनलिझम नसून ते राष्ट्रत्व आणि राष्ट्रभाव आहे", असेही मोहन भागवत यांनी स्पष्ट केले.
Web Summary : Mohan Bhagwat emphasized India's culture of cooperation, not conflict, differentiating it from Western nationalism's aggression. He highlighted India's ancient existence based on unity, values, and selfless service, contrasting it with the Western concept of nationhood rooted in power and borders.
Web Summary : मोहन भागवत ने कहा, भारत की संस्कृति सहयोग पर आधारित है, संघर्ष पर नहीं। उन्होंने पश्चिमी राष्ट्रवाद की आक्रामकता से भारत को अलग बताया। भारत प्राचीन काल से एकता, मूल्यों और निस्वार्थ सेवा पर आधारित है, जबकि पश्चिमी अवधारणा शक्ति और सीमाओं पर टिकी है।