निसर्गाची कमाल! अनेक वर्ष मेलेल्या स्थितीत राहते ही अनोखी वनस्पती, पाण्याचा स्पर्श होताच पुन्हा होते हिरवीगार

Rose of Jericho : वाळलेल्या पालापाचोळ्यासारखा हा भुरक्या रंगाचा गोळा पाण्याच्या संपर्कात येताच आपली पानं उघडू लागतो आणि हिरवागार होतो.

Rose of Jericho : आपण नेहमीच म्हणतो की, पाणी हे जीवन आहे. पण ते जीवन कसं आहे याचं मूर्तीमंत उदाहरण देणारा एक व्हिडीओ सध्या सोशल मीडियावर व्हायरल झालाय. आपण कधी असं झाड पाहिलंय का जे अनेक वर्ष 'मेलेलं' राहतं, पण पाण्याचा स्पर्श होताच, पुन्हा जिवंत होतं? याच झाडाचा हा व्हिडीओ आहे. कदाचित असं झाड आपण कधी पाहिलं नसेल. रोज ऑफ जेरीचो (Rose of Jericho) असं या झाडाचं नाव आहे. 

वाळलेल्या पालापाचोळ्यासारखा हा भुरक्या रंगाचा गोळा पाण्याच्या संपर्कात येताच आपली पानं उघडू लागतो आणि हिरवागार होतो. हे फारच अद्भुत आहे. हे झाड मुख्यपणे मेक्सिको आणि अमेरिकेच्या चिहुआहुआ वाळवंटात आढळतं. याला लोक फुलही म्हणतात. या फुलाला लोक अमर मानतात. जे मरून पुन्हा जिवंत होतं.

या जादुई फुलाचं वैज्ञानिक नाव सेलागिनेला लेपिडोफिला (Selaginella lepidophylla) आहे. याला रिजनरेक्शन प्लांट, डायनासॉर प्लांट किंवा स्टोन फ्लॉवर असेही नावं आहेत. उन्हाळ्यात हे झाड आपल्या फांद्या, फुलं आत खेचून घेतं आणि एका गोळ्यात रूपांतरित होतं. या स्थितीत ते ९५ टक्क्यांपर्यंत गमावतं आणि पूर्णपणे निष्क्रिय होतं. जेव्हा याला पाणी मिळतं तेव्हा ते लगेच पुन्हा जिवंत होतं. वैज्ञानिकांनुसार, ही प्रक्रिया काही तासांमध्ये होते. या झाडामध्ये ट्रोहालोजसारखे विशेष तत्व असतात, जे उन्हाळ्यात कोशिकांचं रक्षण करतात. हेच कारण आहे की, हे झाड अनेक वर्ष विना पाणी जिवंत राहू शकतं.

ही वनस्पती केवळ विज्ञानाचा चमत्कार नाही, तर अनेक संस्कृती आणि धर्मांमध्ये त्याला विशेष महत्त्व आहे. ख्रिश्चन, सॅन्टेरिया आणि हूडू परंपरांमध्ये या वनस्पतीला पुनर्जन्म, नवजीवन आणि समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते. त्यामुळे अनेक लोक ही वनस्पती घरी ठेवतात आणि ती शुभ मानतात. काही ठिकाणी त्याचा वापर आध्यात्मिक विधींमध्येही केला जातो. भारतामध्ये ही वनस्पती ऑनलाइन तसेच काही नर्सरीमध्ये उपलब्ध आहे. लोक त्याचा वापर घर सजावटीसाठी किंवा गिफ्ट म्हणून करत आहेत.

याची सर्वात खास गोष्ट म्हणजे त्याची काळजी घेणं खूप सोपं आहे. ही कोरडा गोळ्यासारखी दिसते आणि वेळोवेळी पाण्यात ठेवल्यावर पुन्हा जिवंत होते. मात्र, सतत पाण्यात ठेवले तर ती सामान्य वनस्पतीसारखी वाढू लागते. पण त्याची खरी ओळख म्हणजे कोरडा पडून पुन्हा जिवंत होण्याची क्षमता आहे.