रसायनमय शेतीमुळे मानवी जीवन आजाराच्या विळख्यात

शाकाहार हे आरोग्याच्या दृष्टिकोनातून मांसाहारापेक्षा सुरक्षित व आरोग्यदायी असल्याचे अनेक वैद्यकीय संशोधनातून सिद्ध झाले आहे, परंतु रसायनमय शेतीमुळे मानवी समाज विविध दुर्धर आजारांना बळी पडत आहे. यासाठी सेंद्रीय शेती विस्तारीकरण एकमेव पर्याय आहे.

ठळक मुद्देशैलेश अग्रवाल : किरगिझमध्ये सेंद्रीय शेतीवर व्याख्यान

लोकमत न्यूज नेटवर्कवर्धा : शाकाहार हे आरोग्याच्या दृष्टिकोनातून मांसाहारापेक्षा सुरक्षित व आरोग्यदायी असल्याचे अनेक वैद्यकीय संशोधनातून सिद्ध झाले आहे, परंतु रसायनमय शेतीमुळे मानवी समाज विविध दुर्धर आजारांना बळी पडत आहे. यासाठी सेंद्रीय शेती विस्तारीकरण एकमेव पर्याय आहे. सेद्रींय शेती सामान्यत: लहान शेत, स्वस्त श्रम आणि भांडवलाची कमतरता असलेल्या देशांसाठी उपयुक्त आहे, असे प्रतिपादन शेतकरी आरक्षणाचे प्रणेते शैलेश अग्रवाल यांनी केले. किरगिझ प्रजासत्ताकच्या बायो फार्मर आर्ट संस्थेद्वारे आयोजित आरोग्यदायी सेंद्रीय आहार विषयी कार्यक्रमात मुख्य मार्गदर्शक म्हणून शैलेश अग्रवाल यांना आमंत्रित करण्यात आले होते. यावेळी ते बोलत होते.कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक डॉ. अथेलेट यांनी केले. त्यांनी सोव्हिएत युगाच्या काळात व्हर्जिन लँड स्कॅम्पेनच्या सुरूवातीस गव्हाच्या लागवडीमुळे पर्यावरणविषयक समस्यांमधून देखील योगदान मिळाले आहे. मोहिमेची सुरूवात झाल्यानंतर मातीची गुणवत्ता टिकवून ठेवण्यासाठी सावधगिरीची उपाययोजना पुरी नव्हती, म्हणून मातीचा नाश झाला आणि त्याचे पोषकद्रव्ये जास्त प्रमाणात मोनो-फसलच्या लागवडीमुळे कमी झाले. हा इतिहास आज विशेषत: कझाकिस्तानमध्ये धान्य उत्पादन प्रभावित करीत आहे. २००४ मध्ये किर्गिस्तानमध्ये जैविक चळवळ सुरू झाली आणि त्या वेळी ३४ पायनियर शेतकरी गुंतलेले होते. आज, बायो फार्मर हजारो प्रमाणित शेतकऱ्यांस एकत्र करतो आणि कापूस, सूर्यफूल बियाणे, बीन्स, वैद्यकीय आणि सुगंधी वनस्पती आणि वाळलेल्या खुरपणीसारख्या सेंद्रिय उत्पादनांसाठी प्रोत्साहन देतो, असे सांगितले. या कार्यक्रमात मार्गदर्शन करताना शैलेश अग्रवाल म्हणाले की,आशिया खंडातील विकासशील क्षेत्रांमधील आमच्या भारतात सर्वाधिक लोकसंख्या आहे. मजबूत आर्थिक वाढ असूनही देशामध्ये गरिबीत सतत वाढ आहे. मी शेतकरी आरक्षण प्रस्तावातील विश्लेषणाने दर्शविले आहे की या क्षेत्रातील ग्रामीण विकासासाठी विशेषत: शेतीच्या ग्रामीण आर्थिक विकासाच्या मूलभूत निर्णायकांवर लक्ष केंद्रीत केले पाहिजे. सामाजिक समस्यांवर जोर देणारी अनेक धोरणे अत्यंत महत्वाची आहेत, ग्रामीण भागातील या समस्यांचे निराकरण कृषिविषयक वाढीवर गंभीरपणे अवलंबून आहेत. ग्रामीण समुदायांतील गरीब सदस्यांना शेतीमधील त्यांच्या श्रम उत्पादनाची वाढ आणि आॅफ-फार्म क्षेत्रात अतिरिक्त श्रम वापरण्याची संधी आवश्यक आहे. कृषी विकास जर न्यायसंगत असेल तर सर्वांसाठी फायदेशीर संधी तयार होतील. वंचित ग्रामीण घरांकरिता वस्तू आणि सेवांचे पुरवठादार म्हणून किंवा शेतीच्या उत्पादनांच्या प्राथमिक प्रोसेसर म्हणून आॅफ-फार्म उत्पादन निर्मितीमध्ये सामील होण्यासाठी संधी आवश्यक आहेत. पुढे बोलताना अग्रवाल यांनी सेंद्रीय शेती किर्गिस्तानचे परिपूर्ण भविष्य बनू शकते. पाच मध्य आशियाई देश अत्यंत कृषी उद्यमी आहेत, ६०% लोकसंख्या ग्रामीण भागात राहते आणि शेतीची एकूण संख्या ४५% पेक्षा जास्त आणि शेतीचा वाटा जीडीपीच्या २५ % सरासरीवर आहे. मजबूत ऊर्जा क्षेत्रासह कझाकिस्तान सरासरी मध्य आशियाई देशापेक्षा शेतीत कमी आहे, जीडीपीच्या केवळ ८% परंतु अद्याप एकूण रोजगाराच्या ३३ % शेतीचा वाटा आहे. रशिया, युक्रेन आणि बेलारूस देशांच्या बाबतीत जीडीपीच्या सुमारे १० % योगदान आणि कृषी रोजगाराची सरासरी १५ % आहे असे त्यांनी यावेळी मार्गदर्शनात सांगितले. या कार्यक्रमाला जगातील विविध देशाचे प्रतिनिधी हजर होते. या कार्यक्रमानंतर अग्रवाल यांनी किरगिझ प्रजासत्ताकातील विविध प्रातांना भेटी देऊन तेथील शेतकरी, भाजी विक्रेते यांच्याशी चर्चा केली. तेथील परिस्थिती जाणली.