1 / 8भारतात पेट्रोल आणि डिझेलच्या वाढत्या किमतींमुळे, मोठ्या संख्येने लोकांनी सीएनजी वाहनांकडे आपला मोर्चा वळवला आहे, पण आता सीएनजीचे दर देखील वाढले आहेत. परिणामी, हायड्रोजन इंधनामध्ये अनेकांनी वापरण्यास सुरुवात केली आहे. भविष्यात हायड्रोजनवर गाडी चालवणे सीएनजीपेक्षा स्वस्त असेल का, आणि हे साध्य करण्यासाठी जुन्या वाहनात एखादे किट बसवता येईल का? असे प्रश्न अनेकांनी उपस्थित केले आहेत.2 / 8जगभरातील अनेक प्रमुख वाहन कंपन्या आता हायड्रोजन इंधन तंत्रज्ञान वेगाने विकसित करत आहेत. याला भविष्यातील स्वच्छ आणि प्रगत इंधन मानले जाते. भारतातही या तंत्रज्ञानावरील चाचणी आणि संशोधन विस्तारत आहे. हे तंत्रज्ञान अजून सुरुवातीच्या टप्प्यात असले तरी, वाहन उद्योगात यामध्ये सातत्याने बदल होत आहेत.3 / 8हायड्रोजन इंधन सिस्टीम पेट्रोल आणि सीएनजी तंत्रज्ञानापेक्षा वेगळी आहे. यामध्ये वीज निर्माण करण्यासाठी हायड्रोजन वायूचा वापर केला जातो, जी वीज वाहनाला ऊर्जा पुरवते. या प्रक्रियेमुळे खूप कमी प्रदूषण होते आणि वाहनातून फक्त पाण्याची वाफ बाहेर पडते. म्हणूनच पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून हा एक अधिक चांगला पर्याय मानला जातो.4 / 8तज्ज्ञांच्या मते, सध्याच्या पेट्रोल किंवा सीएनजी वाहनांमध्ये हायड्रोजन इंधनाचा थेट वापर करणे सोपे नाही. यासाठी एका स्वतंत्र फ्युएल सेल प्रणालीची आणि उच्च दाबाच्या हायड्रोजन टाकीची आवश्यकता असते. याचा अर्थ, केवळ एका सामान्य सीएनजी किटसारखे छोटे रूपांतरण किट बसवून काम होणार नाही.5 / 8अनेक वाहन कंपन्या हायड्रोजन-आधारित इंजिन आणि इंधन सेल वाहने वेगाने विकसित करत आहेत. भविष्यात हायड्रोजन रूपांतरण तंत्रज्ञान किंवा विशेष किट्सही उपलब्ध होऊ शकतात. हे तंत्रज्ञान सध्या खूप महाग आहे.6 / 8हायड्रोजन इंधनाबाबतचा मोठा प्रश्न त्याच्या किमतीचा आहे. सध्या, हायड्रोजनचे उत्पादन करणे आणि ते सुरक्षितपणे साठवणे खूप महाग मानले जाते. यामुळेच ते अद्याप सीएनजीला एक स्वस्त पर्याय बनलेले नाही.7 / 8तज्ञांच्या मते, जसजसे तंत्रज्ञान सुधारेल आणि हायड्रोजनचे उत्पादन अधिक व्यापक होईल, तसतशी त्याची किंमत कमी होऊ शकते. त्याचा वापर ट्रक, बस आणि लांब पल्ल्याच्या व्यावसायिक वाहनांसाठी फायदेशीर आहे.8 / 8भारत सरकार हरित हायड्रोजन अभियानावरही काम करत आहे. भविष्यात हायड्रोजन इंधन सर्वसामान्य जनतेसाठी उपलब्ध करून देणे, हे सरकारचे उद्दिष्ट आहे. हे साध्य करण्यासाठी पायाभूत सुविधा आणि तंत्रज्ञानावर सातत्याने काम केले जात आहे.