Exit Polls: गेल्या काही दिवसापासून महाराष्ट्रात आणि झारखंडमध्ये विधानसभा निवडणुकांची रणधुमाळी सुरू आहे. आज अखेर दोन्ही राज्यात मतदान पार पडले आहे. आता देशाच्या नजरा एक्झिट पोलवर लागल्या आहेत. काही वेळातच माध्यमांत एक्झिट पोलचे आकडे समोर येणार आहेत. शनिवारी २३ नोव्हेंबर रोजी निकाल लागणार आहेत. आता काही वेळातच येणाऱ्या एक्झिट पोलमधून राज्यातील निकालांचे अंदाज सांगितले जातील. या पोलवरुन राज्यात कोणाचे सरकार सत्तेवर येणार याचे अंदाज लावले जातात.
मणिपूरमधील उग्रवाद्यांविरुद्ध सरकार काय कारवाई करणार? मुख्यमंत्री बिरेन सिंह यांचा खुलासा
एक्झिट पोलच्या आकड्यांवर अनेकवेळा प्रश्न उपस्थित केले जातात. २०२३ मध्ये छत्तीसगड विधानसभा निवडणुका, २०२४ मधील लोकसभा आणि हरयाणा विधानसभा निवडणुकांसाठी एक्झिट पोल देण्यात आले होते. पण हे पोल आणि लागलेला निकाल वेगळाच असल्याचे समोर आले होते. एक्झिट पोलच्या अंदाजानुसार निकाल लागला नव्हता. यामुळे एक्झिट पोलच्या अंदाजांवर अनेकांनी प्रश्न उपस्थित केले होते. आता आपण झारखंड आणि महाराष्ट्रातील मागील निवडणुकांच्यावेळी जाहीर झालेले एक्झिट पोल आणि त्यावेळी लागलेल्या निकालांच्या आकड्यावर नजर टाकूया. यावरुन तुम्हाला एक्झिट पोलचे आकडे किती बरोबर येतात? गेल्या वेळी या पोलमध्ये काय सांगितले होते आणि याचे निकाल काय लागले होते? हे पाहूया.
मागील निवडणुकीत एक्झिट पोल काय होते?
महाराष्ट्र
२१ सप्टेंबर २०१९ रोजी निवडणूक आयोगाने राज्यातील विधानसभा निवडणुकीची घोषणा केली. या निवडणुकीत मुख्य लढत दोन प्रमुख आघाड्यांमध्ये होती. भाजप आणि शिवसेनेची युती होती, यावेळी या दोन्ही पक्षांचे सरकार सत्तेवर होते. तर काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचा विरोधी पक्षात होती. २१ ऑक्टोबर २०१९ रोजी मतदान झाले. २४ ऑक्टोबर २०१९ रोजी मतमोजणी झाली.
मतदानानंतर भाजप-शिवसेना सरकार स्थापन करण्यासाठी सर्व वृत्तवाहिन्या आणि निवडणूक सर्वेक्षण संस्थांनी एक्झिट पोलचे निकाल दाखवले होते. पाच प्रमुख एक्झिट पोलमध्ये सत्ताधारी भाजप आणि शिवसेनेने एकतर्फी १९३ ते २२३ जागा जिंकण्याचा अंदाज दिला होता. तर विरोधी आघाडीने विरोधी आघाडीला (काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी) ५० ते ९० जागा दिल्या होत्या.
झारखंड
झारखंडमध्ये ८१ सदस्यीय विधानसभेच्या मागील वेळी ३० नोव्हेंबर ते २० डिसेंबर २०१९ या कालावधीत पार पडल्या. या निवडणुका पाच टप्प्यात पार पडल्या, यामध्ये एकूण ६५.१८ टक्के मतदान झाले. २३ डिसेंबर २०१९ रोजी निकाल जाहीर झाला. २०१९ मधील बहुतेक एक्झिट पोलमध्ये झारखंड मुक्ती मोर्चाच्या नेतृत्वाखालील आघाडी एनडीएच्या पुढे असल्याचे दाखवले होते. कोणत्याही पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळणार नाही, असा अंदाज वर्तवण्यात आला होता. झारखंडमध्ये पुन्हा कोणाची सत्ता येणार हे स्पष्ट नव्हते.
गेल्या निवडणुकीत एक्झिट पोलमध्ये कोणत्या पक्षाला किती जागा दिल्या होत्या?
महाराष्ट्र- इंडिया टुडे-ॲक्सिस माय इंडियाचा एक्झिट पोल
भाजप-शिवसेनेला १६६ ते १९४ जागा मिळतील.
काँग्रेस-राष्ट्रवादीला ७२ ते ९० जागा
एकट्या भाजपला १०९ ते १२४ जागा मिळतील आणि शिवसेनेला ५७ ते ७० जागा मिळतील.
एकट्या काँग्रेसला ३२ ते ४० तर राष्ट्रवादीला ४० ते ५० जागा मिळतील.
एबीपी- C Voter एक्झिट पोल
भाजप-शिवसेनेला २०९ जागाकाँग्रेस-राष्ट्रवादीला ६९ जागाइतरांसाठी १५ जागा
न्यूज 18-आयपीएसओएस एक्झिट पोल
भाजप-शिवसेना २४१ जागाकाँग्रेस-राष्ट्रवादीला ६९ जागाएआयएमआयएमसाठी एक जागा आणि इतरांसाठी तीन जागा.
टाइम्स नाऊचा एक्झिट पोल
भाजप-शिवसेनेला २३० जागाकाँग्रेस-राष्ट्रवादीला ४८ जागाइतरांसाठी १० जागा
R भारत-जन की बातचा एक्झिट पोल
भाजप-शिवसेना २२३ जागाकाँग्रेस-राष्ट्रवादीला ५५ जागा
झारखंड विधानसभा निवडणूक २०१९ एक्झिट पोल
इंडिया टुडे-माय ॲक्सिस एक्झिट पोल
भाजपला २२-३२ जागा मिळाल्याJMM-काँग्रेस ३८-५० जागाAJSU साठी ३-५ जागाJVM ला २-४ जागा मिळतातइतर पक्षांना ४-७ जागा मिळतात
IANS-CVoter-ABP एक्झिट पोल
भाजपला २८ ते ३६ जागा मिळाल्याJMM-काँग्रेस ३१-३९ जागाAJSU ला ३-७ जागा JVM ला १-४ जागा इतर पक्षांना ४-७ जागा
जन की बात एक्झिट पोल
भाजपला २२-३० जागा मिळतीलJMM-काँग्रेस ४३-३३ जागाAJSU साठी ३-५ जागाJVM ला ३-४ जागा मिळतातइतरांना ९-१० जागा मिळतात
एक्झिट पोलनंतरचे निकाल काय होते?
महाराष्ट्र
निकाल आले तेव्हा बहुतेक एक्झिट पोलचे अंदाज अचूक नव्हते. जिथे बहुतांश अंदाजानुसार सत्ताधारी भाजप-शिवसेना युती २०० किंवा त्याहून अधिक जागा जिंकत असल्याचे दिसून आले होते. त्याचवेळी निकालात भाजप आणि शिवसेनेला बहुमत मिळाले. विधानसभेत भाजपला सर्वाधिक १०५ जागा मिळाल्या. तर भाजपचा मित्रपक्ष शिवसेनेला ५६ जागा मिळाल्या होत्या. अशाप्रकारे, या आघाडीला एकूण १६१ जागा मिळाल्या, महाराष्ट्र विधासभेत बहुमतासाठी १४५ चा आकडा आहे, या निकालात यापेक्षा जास्त जागा मिळाल्या होत्या.तर दुसरीकडे राष्ट्रवादी काँग्रेसला ५४ तर मित्रपक्ष काँग्रेसला ४४ जागा मिळाल्या होत्या.
यानंतर राज्यात मुख्यमंत्रिपदावरुन मोठं राजकारण झालं. यात महाविकास आघाडी सरकार सत्तेवर आले.
झारखंड
झारखंड राज्यातील २०१९ चा एक्झिट पोल बऱ्याच प्रमाणात बरोबर असल्याचे सिद्ध झाले आहे. ८१ सदस्यीय विधानसभेचे निकाल हाती आल्यावर सत्ताधारी भाजपला मोठा धक्का बसला. हेमंत सोरेन यांच्या पक्ष जेएमएमला सर्वाधिक ३० जागा मिळाल्या. यानंतर भाजपला २५ जागा मिळाल्या. तर काँग्रेसचे १६, जेव्हीएमचे तीन आणि एजेएसयूचे दोन आमदार विजयी झाले. याशिवाय दोन अपक्ष आमदार, तर राजद, सीपीआय (एमएल) आणि राष्ट्रवादीचा प्रत्येकी एक आमदार विधानसभेत पोहोचला. जेएमएमच्या नेतृत्वाखालील आघाडी बहुमताच्या पलीकडे असल्याचे निकालावरून स्पष्ट झाले होते.