जगातील तेलाच्या व्यापाराचा 'कणा' समजली जाणारी 'होरमुझची सामुद्रधुनी' सध्या रणांगण बनली आहे. इराण आणि इस्रायल-अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे इराणने हा मार्ग रोखून धरला असून, याचा थेट फटका भारताला बसण्याची शक्यता आहे. गेल्या २४ तासांत या अरुंद सागरी मार्गातून एकही मोठे तेलवाहू जहाज बाहेर पडलेले नाही, ज्यामुळे जागतिक इंधन बाजारात खळबळ माजली आहे. अशातच शारजाहच्या समुद्रकिनाऱ्यावर थांबून असलेली भारताची दोन जहाजे आज होर्मुझबाहेर पडण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
भारताची तेल आणि वायूची गरज मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहे. सध्या भारताची २२ जहाजे आखाती देशांमध्ये अडकून पडली आहेत. यामध्ये 'इंडियन ऑइल'ने (IOC) भाड्याने घेतलेले 'पाइन गॅस' आणि BPCL ने घेतलेले 'जग वसंत' ही दोन महत्त्वाची LPG जहाजे आहेत. ही जहाजे सध्या युएईच्या शारजाहजवळ नांगर टाकून उभी आहेत. जर हा पुरवठा वेळेवर झाला नाही, तर भारतात स्वयंपाकाच्या गॅसचा तुटवडा जाणवू शकतो.
या गंभीर परिस्थितीत भारत सरकारने कूटनीतिक हालचाली वेगवान केल्या आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी स्वतः जागतिक नेत्यांच्या संपर्कात असून, भारतीय जहाजांना सुरक्षित रस्ता मिळावा यासाठी प्रयत्नशील आहेत. विशेष म्हणजे, गेल्या आठवड्यात इराणने भारताची दोन गॅस जहाजे सोडून दिलासा दिला होता. इराणसोबत असलेल्या जुन्या मैत्रीपूर्ण संबंधांमुळे भारताला या संकटातून मार्ग निघण्याची आशा आहे.
पाकिस्तानला रस्ता, भारताला प्रतीक्षा?एकीकडे भारतीय जहाजे अडकलेली असताना, पाकिस्तानचे एक तेलवाहू जहाज या मार्गातून सुखरूप बाहेर पडल्याची माहिती समोर आली आहे. इराण 'निवडक' देशांना रस्ता देऊन जगावर दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
काय होईल परिणाम?जगातील २० टक्के तेल याच मार्गातून जाते. हा मार्ग पूर्णपणे बंद झाल्यास इंधनाचे दर गगनाला भिडतील, ज्याचा थेट परिणाम सामान्यांच्या खिशावर होईल.
Web Summary : Amidst Iran-Israel tensions disrupting Hormuz Strait, two Indian LPG ships are set to depart. While Indian ships face delays, a Pakistani vessel passed through, raising concerns. The crisis threatens global fuel prices and India's gas supply.
Web Summary : ईरान-इजरायल तनाव के बीच होर्मुज जलडमरूमध्य बाधित होने के बावजूद, दो भारतीय एलपीजी जहाज निकलने के लिए तैयार हैं। भारतीय जहाजों में देरी हो रही है, लेकिन एक पाकिस्तानी जहाज के गुजरने से चिंता बढ़ गई है। संकट से वैश्विक ईंधन की कीमतें और भारत की गैस आपूर्ति खतरे में हैं।