-प्राजक्ता पाडगांवकर (भारतीय वंशाच्या अमेरिकन नागरिक, अटलांटा)मिलानो कॉर्टिना येथे विंटर ऑलिम्पिक नुकतेच पार पडले. त्यात अमेरिकन संघाला तब्बल ३३ पदके मिळाली, यात २१ पदके महिला खेळाडूंनी मिळवली. १२ सुवर्णपदकांपैकी ८ महिलांना मिळाली. अमेरिकेच्या या घवघवीत यशानंतर ट्रम्प यांनी अमेरिकन आइस हॉकीच्या पुरुषांच्या विजेत्या संघाला काही तासांत फोन करून अभिनंदन केले. या संभाषणादरम्यान ते खोचकपणे म्हणाले, 'आता महिला संघालादेखील पाचारण करावे लागेल व्हाइट हाऊसच्या पार्टीसाठी, अन्यथा मला इम्पीच करतील.' - यावर लॉकररूममध्ये एकच हशा पिकला. तिथले विजेते पुरुष खेळाडूही या हलक्या विनोदावर हसले, कारण तो देशाच्या प्रमुख नेत्याने केलेला विनोद होता.
यंदाच्या ऑलिम्पिकच्या देदीप्यमान यशात स्त्रियांचा नुसता वाटा नसून, संपूर्ण यशाची पायाभरणी त्यांची. मानवीय क्षमतांची अतिउच्च स्तरावर होणारी स्पर्धा असलेल्या ऑलिम्पिकमध्ये अमेरिकन महिला संघाने हॉकीचा सामना ७-० असा जिंकला. ज्या देशाचे नाव त्यांनी मोठे केले, त्या देशाच्या नेतृत्वाने मात्र त्यांच्या यशाची खिल्ली उडवली, उत्तरादाखल महिला संघाने व्हाइट हाऊसचे निमंत्रण नाकारले.
देशात सुरू असलेली स्थलांतरितांची गळचेपी, एपस्टीन फाइल्सचा गदारोळ, अशा पार्श्वभूमीवर अमेरिकन खेळाडू इटलीला पोहोचले, तिथे उपराष्ट्रपती व्हॅन्स यांना धिक्कारण्यात आलेले असताना, देशासाठी जीव तोडून खेळणे अजिबात सोपे नव्हते. तरीही, खेळाडूंनी, विशेषतः महिलांनी, अमेरिकेसाठी पदकांची रास लावली, देशाचा मान राखला, त्यांना घरचा आहेर मिळाला तो हा असा!
खेळाडूंनी खेळासाठी खेळावे, इतर राजकीय गोष्टीत पडू नये, असे अनाहूत सल्लेदेखील पुष्कळ मिळाले, तरी अनेक खेळाडूंनी स्वतःची मते निर्भीडपणे मांडली. ख्रिस लिलीस याने खंत व्यक्त केली, देशात सुरू असलेल्या प्रकाराबाबत. हंटर हेस याने देशाचे ऑलिम्पिकमध्ये नेतृत्व करतेवेळी मनात संभ्रम असल्याचे बोलून दाखवले.
फिगर स्केटर आम्बर ग्लेन हिने LGBTQ घटकांवर अमेरिकेत सुरू झालेल्या अत्याचारांवर भाष्य केले. मिकेला शिफरीन हिने नेल्सन मंडेला यांचे शांतता, समभाव याबद्दलचे विचार मांडले. फिगर स्केटर आलीस लिऊ हिचे सहज वावरणे, जिंकल्यावर मनमुराद आनंद व्यक्त करणे, तिचे वडील चायनीज वंशाचे असणे, या सगळ्याच बाबत सध्याचे सरकार नाराज झाले आहे.
ऑलिम्पिक माणसातील उच्चतम गुणांची स्पर्धा असते. जिथे देशप्रेम आले, देशाभिमानासाठी पराकोटीचे झटणे आले, तिथे त्या देशातील सद्यःस्थितीबाबत मते खेळाडूंना निश्चित असणार. जिंकल्यावर ज्या देशाचा झेंडा फडवणार, त्याबाबत अभिमान तर वाटायला हवा ! अशाअर्थी ऑलिम्पिक सदासर्वकाळ राजकीय होते, आहे आणि राहणार.
अमेरिका म्हणजे उदात्त, स्वतंत्र, भेदांपलीकडे, माणसांतील सर्वश्रेष्ठत्व साजरा करणारा मुक्त देश, अशी अनेक वर्षे असलेली महती. अभिमानाने अमेरिकन झेंडा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मिरवणे सवयीचे असलेल्या खेळाडूंना गेली काही वर्षे खरोखर कसोटीची ठरत आहेत.
निवृत्त खेळाडू मेगन रपिनो, २०२० च्या एका मुलाखती दरम्यान म्हणाली, 'देशाभिमान म्हणजे तरी काय, तर सतत स्वतःला देशासाठी उत्तम सिद्ध करत राहणे.' खेळाडू हेच तर करत असतात, म्हणूनच सर्व खेळाडूंना भेदांपलीकडे कौतुक, मान सन्मान मिळायला हवा; पण हे सध्याचे राष्ट्राध्यक्षडोनाल्ड ट्रम्प यांच्या गावीही नाही !praj.padgaonkar@gmail.com
Web Summary : Trump favored male Olympians, slighting women's achievements despite their medal haul. Athletes, particularly women, faced political pressures, yet excelled. Criticism followed Trump's dismissive remarks, highlighting a divide between athletes' values and the administration's stance. Some athletes openly criticized the political climate.
Web Summary : ट्रम्प ने पुरुष ओलंपिक खिलाड़ियों का समर्थन किया, जबकि महिलाओं की पदक तालिका के बावजूद उनकी उपलब्धियों को कम आंका। एथलीटों, विशेषकर महिलाओं को राजनीतिक दबावों का सामना करना पड़ा, फिर भी वे उत्कृष्ट रहीं। ट्रम्प की खारिज करने वाली टिप्पणियों के बाद आलोचना हुई, जिससे एथलीटों के मूल्यों और प्रशासन के रुख के बीच विभाजन उजागर हुआ। कुछ एथलीटों ने खुले तौर पर राजनीतिक माहौल की आलोचना की।