आजकाल सोशल मीडियावर, विशेषतः व्हॉट्सॲप आणि यूट्यूबवर गुगल पे (Google Pay) च्या 'Pocket Money' फिचरबद्दल अनेक दिशाभूल करणारे व्हिडिओ व्हायरल होत आहेत. "या फिचरवर क्लिक करू नका", "तुमच्या बँक खात्यातील सर्व पैसे चोरीला जातील", किंवा "हा एक मोठा सायबर फ्रॉड आहे", अशा दाव्यांमुळे घरातील ज्येष्ठ नागरिक आणि पालक मोठ्या चिंतेत पडले आहेत.
परंतु, ही माहिती निव्वळ एक चुकीची अफवा आहे. ज्याला आपण भीती समजत आहोत, ते खरं तर नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) च्या 'UPI Circle' तंत्रज्ञानावर आधारित एक अत्यंत सुरक्षित आणि अधिकृत फिचर आहे. सायबर चोरट्यांपासून वाचण्यासाठी हे फिचर उलट आपल्याला अधिक मदत करते, कारण याचे संपूर्ण नियंत्रण तुमच्या हातात असते.
चला तर मग, या 'पॉकेट मनी' फिचरमागचे नेमके 'सत्य' काय आहे आणि हे फिचर घरातील लहान मुलांपासून ते वयस्कर व्यक्तींपर्यंत सर्वांसाठी 'वरदान' कसे ठरू शकते, याची सविस्तर आणि खात्रीशीर माहिती जाणून घेऊया.
GPay 'पॉकेट मनी' किंवा 'UPI Circle' म्हणजे काय? (What is GPay Pocket Money?)
हे एक असे फिचर आहे ज्याद्वारे बँक खाते असलेली व्यक्ती (Primary User) आपल्या खात्याचा वापर करण्याची परवानगी अशा व्यक्तीला (Secondary User) देऊ शकते, जिच्याकडे स्वतःचे बँक खाते नाही. यामुळे तुमची मुले किंवा घरातील ज्येष्ठ नागरिक तुमच्या खात्यातून पैसे खर्च करू शकतील, पण त्याचे पूर्ण नियंत्रण तुमच्याकडेच असेल.
प्राथमिक (Primary) आणि दुय्यम (Secondary) वापरकर्ता म्हणजे कोण?
प्राथमिक वापरकर्ता (Primary User): ज्याचे स्वतःचे बँक खाते Google Pay ला जोडलेले आहे आणि जो व्यवहारांची जबाबदारी घेतो.
दुय्यम वापरकर्ता (Secondary User): ज्याचे स्वतःचे बँक खाते नाही (उदा. मुले, वृद्ध नातेवाईक किंवा मदनीस), पण ज्याला तुमच्या खात्यातून UPI पेमेंट करायचे आहे. तुम्ही एकावेळी जास्तीत जास्त ५ दुय्यम वापरकर्त्यांना जोडू शकता.
या फिचरचे मुख्य फायदे आणि मर्यादा:
१. खर्चाची मर्यादा (Spending Limit): तुम्ही दुय्यम वापरकर्त्यासाठी महिन्याला जास्तीत जास्त १५,००० रुपयांपर्यंतची मर्यादा सेट करू शकता. या मर्यादेत ते तुमच्या वारंवार मंजुरीशिवाय पैसे देऊ शकतात.
२. प्रत्येक व्यवहाराला मंजुरी (Per Transaction Approval): जर तुम्ही मासिक मर्यादा सेट केली नसेल, तर प्रत्येक वेळी दुय्यम वापरकर्त्याने पेमेंट केल्यावर तुम्हाला विनंती (Request) येईल. तुम्ही तुमचा UPI PIN टाकल्यानंतरच ते पैसे त्यांच्याकडून दिले जातील.
३. नियंत्रण तुमच्या हाती: एखादे पेमेंट मंजूर करायचे की नाकारायचे, याचा पूर्ण अधिकार प्राथमिक वापरकर्त्याकडे असतो.
सेटअप करण्यासाठी आवश्यक गोष्टी:
दुय्यम वापरकर्त्याचा मोबाईल नंबर तुमच्या 'कॉन्टॅक्ट लिस्ट'मध्ये सेव्ह असावा.
दोघांच्याही फोनमध्ये Google Pay ॲप असणे गरजेचे आहे.
दुय्यम वापरकर्त्याकडे स्वतःचा UPI ID किंवा 'UPI Circle' QR कोड असणे आवश्यक आहे.
GPay वर 'Pocket Money' कसे सुरू करावे?
१. GPay ॲप उघडा आणि Profile वर क्लिक करा.२. तिथे UPI Circle निवडा आणि Set up pocket money वर क्लिक करा.३. ज्या व्यक्तीला जोडायचे आहे, त्यांचे नाव निवडा किंवा त्यांचा QR कोड स्कॅन करा.४. तुमच्या आवडीनुसार सेटिंग निवडा (मासिक मर्यादा किंवा प्रत्येक पेमेंटला मंजुरी).५. दुय्यम वापरकर्त्याची माहिती भरा (उदा. त्यांच्याशी असलेले नाते आणि त्यांचा आधार क्रमांक)६. शेवटी तुमचा UPI PIN टाकून प्रोसेस पूर्ण करा.
KYC आणि ओळख पटवणे का गरजेचे आहे?
सरकारी नियम आणि सुरक्षिततेच्या कारणास्तव दुय्यम वापरकर्त्याची ओळख पटवणे अनिवार्य आहे. बँक ही माहिती केवळ रेकॉर्डसाठी वापरते, जेणेकरून भविष्यात कोणतीही फसवणूक झाल्यास त्याचा मागोवा घेता येईल.
थोडक्यात सांगायचे तर, ज्यांना ऑनलाइन पेमेंट करायचे आहे पण ज्यांच्याकडे बँक खाते नाही, अशा लहान मुलांसाठी आणि ज्येष्ठांसाठी गुगल पे चे हे 'पॉकेट मनी' फिचर वरदानच आहे! हे फीचर वापरताना पुढील गोष्टी लक्षात ठेवा -
सत्य काय आहे? – हे गुगल पे चे अधिकृत फिचर असून ते NPCI च्या नियमांनुसार चालते.
नियंत्रण तुमच्या हातात: – तुम्ही परवानगी दिल्याशिवाय एक रुपयाही तुमच्या खात्यातून जाणार नाही.
ज्येष्ठांसाठी फायदा: – त्यांना सायबर फसवणुकीपासून वाचवण्यासाठी तुम्ही त्यांच्या खर्चावर 'मर्यादा' (Limit) ठेवू शकता.
फसवणूक कशी टाळाल? – अनोळखी व्यक्तीकडून आलेली 'UPI Circle' विनंती स्वीकारू नका, फक्त घरातील व्यक्तींनाच जोडा.
Web Summary : GPay's Pocket Money feature is legitimate, built on NPCI's UPI Circle. It allows controlled access to your account for dependents, setting spending limits or approving each transaction. This helps prevent fraud and is beneficial for families.
Web Summary : GPay का पॉकेट मनी फीचर NPCI के UPI Circle पर आधारित है, जो सुरक्षित है। यह आश्रितों के लिए आपके खाते तक नियंत्रित पहुंच की अनुमति देता है, खर्च सीमा निर्धारित करता है या प्रत्येक लेनदेन को मंजूरी देता है। यह धोखाधड़ी से बचाता है।