By ऑनलाइन लोकमत | Updated: March 11, 2026 12:58 IST
1 / 10एलपीजीचे स्वरूप : एलपीजी हा प्रामुख्याने प्रोपेन आणि ब्युटेन या दोन हायड्रोकार्बन वायूंचे मिश्रण असतो. हे वायू नैसर्गिकरीत्या जमिनीखाली सापडतात.2 / 10जेव्हा जमिनीतून नैसर्गिक वायू काढला जातो, तेव्हा त्यासोबत प्रोपेन आणि ब्युटेन देखील असतात. हे वायू वेगळे करून एलपीजी तयार केला जातो.3 / 10रिफायनरीमध्ये जेव्हा कच्च्या तेलावर प्रक्रिया केली जाते, तेव्हा ते तापवून त्याचे विविध भागांत विभाजन केले जाते. या प्रक्रियेत सर्वात वरच्या थरात एलपीजी वायू मिळतो.4 / 10नैसर्गिक अवस्थेत हे घटक वायू स्वरूपात असतात. परंतु, त्यांच्यावर उच्च दाब देऊन त्यांचे रूपांतर द्रवात केले जाते, म्हणूनच याला 'लिक्विफाइड' पेट्रोलियम गॅस म्हणतात.5 / 10गॅस तयार करताना त्यातील पाणी, हायड्रोजन सल्फाईड आणि इतर घातक अशुद्धी काढून टाकल्या जातात, जेणेकरून तो वापरण्यास सुरक्षित राहील.6 / 10नैसर्गिक एलपीजीला कोणताही वास नसतो. गॅस गळती झाल्यास ती त्वरित लक्षात यावी, यासाठी त्यात मुद्दाम 'इथिल मरकॅप्टन' नावाचा उग्र वासाचा पदार्थ मिसळला जातो.7 / 10तयार झालेला हा द्रव वायू मोठ्या आकाराच्या गोलाकार किंवा दंडगोलाकार टाक्यांमध्ये साठवला जातो.8 / 10साठवलेला हा द्रव वायू पाइपलाइनद्वारे रिफिलिंग प्लांटमध्ये पाठवला जातो, जिथे तो घरगुती किंवा व्यावसायिक सिलेंडरमध्ये भरला जातो.9 / 10एलपीजीचे वैशिष्ट्य म्हणजे जेव्हा त्याचे द्रवात रूपांतर होते, तेव्हा त्याचे आकारमान २५० पटीने कमी होते. यामुळे छोट्या सिलेंडरमध्ये मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा साठवता येते.10 / 10कोळसा किंवा लाकडाच्या तुलनेत एलपीजी जळताना खूप कमी प्रदूषण करतो आणि धूर सोडत नाही, म्हणून याला 'स्वच्छ इंधन' मानले जाते.