'नफीस'च्या माध्यमातून तयार होत आहे देशभरातील गुन्हेगारांची कुंडली, जीआरपीकडून अनेक राज्यात सिस्टमचा वापर

Nagpur Crime News: गुन्हा केल्यानंतर कायद्याच्या दंडूक्यापासून वाचण्यासाठी गुन्हेगार नाव बदलू शकतो, पत्ता बदलू शकतो, स्वत:चा चेहरादेखिल बदलू शकतो. मात्र, स्वत:च्या हाताच्या बोटांचे ठसे तो बदलू शकत नाही. हा महत्वाचा धागा धरून जीआरपीने (शासकीय रेल्वे पोलिस) आता नव्या तंत्रज्ञानाचा वापर सुरू केला आहे.

- नरेश डोंगरेनागपूर - गुन्हा केल्यानंतर कायद्याच्या दंडूक्यापासून वाचण्यासाठी गुन्हेगार नाव बदलू शकतो, पत्ता बदलू शकतो, स्वत:चा चेहरादेखिल बदलू शकतो. मात्र, स्वत:च्या हाताच्या बोटांचे ठसे तो बदलू शकत नाही. हा महत्वाचा धागा धरून जीआरपीने (शासकीय रेल्वे पोलिस) आता नव्या तंत्रज्ञानाचा वापर सुरू केला आहे. 'नफीस'नामक या प्रणालीमुळे देशातील कोणत्याही भागात कोणत्याही ट्रेनमध्ये अथवा रेल्वे स्थानकावर गुन्हेगाराने कोणताही गुन्हा केला तर त्याचा लगेच छडा लावण्यास मदत होणार आहे.

अलिकडे रेल्वेतील गुन्हेगारीत प्रचंड वाढ होत आहे. ट्रेनमध्ये हत्या, बलात्कार, हाणामारी, लुटमार आदी गुन्ह्यांचा आकडा सारखा वाढतच असून, एका प्रांतात धावत्या ट्रेनमध्ये गुन्हे केल्यानंतर आरोपी दुसऱ्या प्रांतात पळून जात असल्याने त्यांचा छडा लावण्याचे रेल्वे पोलिसांसमोर मोठे आव्हान वारंवार उभे ठाकत आहे. त्यामुळे गुन्हेगारांचा छडा लावण्यासाठी जीआरपीने नॅशनल ऑटोमेटेड फिंगरप्रिंट आयडेंटिफिकेशन सिस्टम (नफीस) या सिस्टमचा वापर सुरू केला आहे. या प्रणालीतून गुन्हेगारांच्या बोटांचे ठसे देशातील सर्वात मोठ्या डिजिटल नेटवर्कमध्ये नोंदवले जाते. देशभरातील गुन्हेगारांच्या फिंगरप्रिंटचा हा सर्वात मोठा केंद्रीकृत डेटाबेस नॅशनल क्राइम रेकॉर्ड्स ब्युरो (एनसीआरबी) मार्फत चालवला जातो. आतापर्यंत विविध सुरक्षा यंत्रणा आणि राज्यांतील पोलीस याचा वापर करत होते. आता महाराष्ट्रासह अन्य काही राज्यातील जीआरपीनेही त्याचा वापर सुरू केला आहे.

प्रत्येक गुन्हेगाराची १० अंकी ओळखया प्रणालीअंतर्गत प्रत्येक गुन्हेगाराला १० अंकी नॅशनल फिंगरप्रिंट नंबर (एनएफएन) दिला जात आहे. त्या आधारे गुन्हेगाराची कुंडली एका क्लिकवर समोर येईल. एखाद्या गुन्हेगाराने १० वर्षांपूर्वी कुठेही गुन्हा केला असला, वेगवेगळ्या राज्यांत गुन्हे केले असले आणि वेगवेगळ्या ठिकाणी एफआयआर नोंदवल्या असल्या तरी सर्व नोंदी एकाच क्रमांकाशी जोडल्या जातात. यातील पहिले दोन अंक गुन्हेगाराला प्रथम कोणत्या राज्यात अटक झाली हे दर्शविणार आहेत.

नागपुरात महिनाभरात १६ जणांची 'कुंडली' तयारअटक केलेल्या प्रत्येक गुन्हेगाराचे फिंगरप्रिंट नफीसमध्ये अपलोड केले जात आहेत. नागपुरात महिनाभरात १६ गुन्हेगारांचे फिंगरप्रिंट नोंदवण्यात आले आहेत. त्यामुळे आता गुन्हेगार कुठेही पळून गेला तरी त्याच्या बोटांचे ठसेच पोलिसांना त्याच्या मानगुटीपर्यंत पोहचविणार आहे. विशेष सॉफ्टवेअर आणि हार्डवेअर आवश्यक असल्याने नफीससाठी तूर्त शहर पोलिसांची मदत घेतली जात असल्याचे जीआरपीचे वरिष्ठ पोलिस निरीक्षक गाैरव गावंडे यांनी सांगितले आहे.