Iran Israel War Updates on strategic oil reserves: मध्य पूर्वेतील तणाव सध्या शिगेला पोहोचला आहे. इराण आणि अमेरिका-इस्रायलमधील प्रदीर्घ संघर्षामुळे जगभरात चिंतेचे वातावरण आहे. परिस्थिती इतकी गंभीर झाली आहे, की त्याचा थेट परिणाम ऊर्जा बाजारपेठेवर होत आहे. इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली आहे. त्यातून जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या कोणत्याही जहाजावर हल्ला होण्याचा धोका आहे. बुधवारी इराणने तीन जहाजांना लक्ष्य केले. होर्मुझची सामुद्रधुनी ही कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यासाठी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक मानली जाते. पण आश्चर्याची बाब म्हणजे, जरी हे युद्ध दीर्घकाळ चालू राहिले, तरीही काही देशांना पेट्रोल आणि डिझेलची कमतरता भासणार नाही.
आजची जागतिक अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाच्या स्थिर आणि अखंड पुरवठ्यावर अवलंबून आहे. जेव्हा युद्ध किंवा मोठा आंतरराष्ट्रीय तणाव निर्माण होतो, तेव्हा त्याचा थेट परिणाम पुरवठा साखळीवर होतो. तेल पुरवठ्यावर परिणाम होतो आणि महागाईचा धोका असतो. तथापि, जगातील अनेक शक्तिशाली राष्ट्रांनी अशा परिस्थितींना तोंड देण्यासाठी आधीच तयारी केली आहे. या देशांमध्ये मोठ्या ऊर्जा संकटाच्या वेळी वापरण्यासाठी 'स्ट्रॅटेजिक ऑइल रिझर्व्ह' नावाची एक विशेष प्रणाली आहे. अचानक येणाऱ्या ऊर्जा संकटाला कोणताही देश एका रात्रीत तोंड देऊ शकत नाही. अनेक देश त्यांच्या देशांतर्गत गरजा पूर्ण करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाचा साठा करतात. हे कच्चे तेल अत्यंत सुरक्षित, विशेष बांधलेल्या मोठ्या भूमिगत सुविधांमध्ये साठवले जाते. जाणून घेऊया, या देशांबद्दल...
अमेरिकेकडे सर्वाधिक साठा
आणीबाणीच्या तेल साठ्यांमध्ये अमेरिका जगात आघाडीवर आहे. अमेरिकन सरकारकडे अंदाजे ७०० दशलक्ष बॅरल कच्च्या तेलाचा प्रचंड साठा आहे. हा जगातील सर्वात मोठा आणि सर्वात सुरक्षित सरकारी तेलसाठा मानला जातो. जेव्हा जागतिक पुरवठ्यात मोठा अडथळा येतो, तेव्हा अमेरिका या भूमिगत साठ्याचा वापर करते. आशियामध्ये, चीन आणि जपाननेदेखील मजबूत प्रणाली स्थापित केल्या आहेत. चीनकडे अंदाजे ४०० ते ५०० दशलक्ष बॅरल तेल असल्याचा अंदाज आहे, तर जपानकडे अंदाजे ४४० दशलक्ष बॅरल तेल जमा आहे. हे दोन्ही देश तेल आयातीवर खूप अवलंबून आहेत, म्हणूनच त्यांनी हे सुरक्षा नेटवर्क तयार केले आहे.
भारताची परिस्थिती काय?
भारताची अर्थव्यवस्था आज वेगाने वाढत आहे आणि आपले तेलावरील अवलंबित्व हे लपून राहिलेले नाही. परिणामी, भारताने आपली ऊर्जा सुरक्षा सातत्याने मजबूत केली आहे. सध्याच्या आकडेवारीनुसार, भारताकडे अंदाजे ५.३३ दशलक्ष मेट्रिक टन इतका धोरणात्मक तेलाचा साठा आहे. हा साठा देशाच्या सुमारे ७० दिवसांच्या तेलाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी पुरेसा आहे. कोणत्याही प्रतिकूल परिस्थितीत देशाची वाहतूक आणि उद्योग विस्कळीत होऊ नये यासाठी भारत हे आपत्कालीन कच्चे तेल विशेष भूमिगत बंकरमध्ये साठवतो.
| देश | अंदाजे धोरणात्मक तेल साठे | |
| १ | अमेरिका | अंदाजे ७०० दशलक्ष बॅरल क्षमता |
| २ | चीन | अंदाजे ४०० ते ५०० दशलक्ष बॅरल |
| ३ | जपान | सुमारे ४४० दशलक्ष बॅरल सरकारी आणि खाजगी साठा |
| ४ | दक्षिण कोरिया | अंदाजे २०० दशलक्ष बॅरल |
| ५ | जर्मनी | अंदाजे १७० दशलक्ष बॅरल |
| ६ | फ्रान्स | अंदाजे १२० दशलक्ष बॅरल |
| ७ | इटली | अंदाजे ७६ दशलक्ष बॅरल |
| ८ | ब्रिटन | अंदाजे ६० ते ७० दशलक्ष बॅरल |
| ९ | भारत | ५.३३ दशलक्ष मेट्रिक टन |
| १० | स्पेन | अंदाजे ३० ते ५० दशलक्ष बॅरल |
सौजन्य- International Energy Agency, U.S. Energy Information Administration,Energy Institute Statistical Review
Web Summary : Despite Iran-Israel tensions, countries like the US, China, and Japan maintain strategic oil reserves. India holds 5.33 million metric tons, sufficient for 70 days, ensuring energy security amid global uncertainty and potential supply disruptions.
Web Summary : ईरान-इजरायल तनाव के बावजूद, अमेरिका, चीन और जापान जैसे देशों के पास रणनीतिक तेल भंडार हैं। भारत के पास 5.33 मिलियन मीट्रिक टन है, जो 70 दिनों के लिए पर्याप्त है, जो वैश्विक अनिश्चितता और संभावित आपूर्ति व्यवधानों के बीच ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित करता है।