नव्या कपड्यांचा मोह कोणाला नसतो? खरेदी करून आणलेले नवे कोरे कपडे कधी एकदा अंगावर चढवतो, असं अनेकांना होतं. पण आपल्याकडे परंपरेने एक गोष्ट सांगितली जाते की, 'नवे कोरे कपडे (धुतल्याशिवाय) घालू नयेत.'
अनेकांना ही केवळ एक जुनी समजूत किंवा अंधश्रद्धा वाटते. आपल्याकडे यामागे एक सामाजिक संदर्भ असा दिला जातो की, मृत व्यक्तीला अंतिम संस्कारावेळी नवे कोरे कपडे घातले जातात, त्यामुळे जिवंतपणी ते तसेच घालणे अशुभ मानले जाते. मात्र, अलिकडेच प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालाने या जुन्या परंपरेला भक्कम शास्त्रीय आधार दिला आहे.
१. रसायनांचा धोका (Chemical Hazards)
कापड कारखान्यातून बाहेर पडल्यानंतर ते ग्राहकांपर्यंत पोहोचेपर्यंत बराच प्रवास करते. कपड्यांना सुरकुत्या पडू नयेत, त्यांना बुरशी लागू नये आणि त्यांचा कडकपणा टिकून राहावा यासाठी त्यावर 'फॉर्मल्डिहाइड' (Formaldehyde) सारखी अनेक रसायने फवारली जातात. ही रसायने थेट त्वचेच्या संपर्कात आल्यास 'कॉन्टॅक्ट डर्मेटायटिस' (Contact Dermatitis) सारखे त्वचेचे विकार, खाज किंवा रॅशेस येऊ शकतात.
२. अतिरिक्त रंगांचा परिणाम (Excess Dyes)
कपड्यांना आकर्षक बनवण्यासाठी जे गडद रंग वापरले जातात, त्यात अनेकदा 'डिस्पर्स डाईज'चा (Disperse Dyes) समावेश असतो. हे रंग पूर्णपणे कापडात मुरलेले नसतात. जेव्हा आपण न धुता ते कपडे घालतो आणि आपल्याला घाम येतो, तेव्हा हे रंग विरघळून त्वचेवाटे शरीरात शोषले जातात. यामुळे अंगाला खाज सुटणे किंवा ॲलर्जी होण्याचा मोठा धोका असतो.
३. जंतू आणि बॅक्टेरियांचा प्रसार (Bacteria and Germs)
आपण दुकानातून जेव्हा कपडे विकत घेतो, तेव्हा ते आपल्याआधी अनेक लोकांनी 'ट्रायल रूम'मध्ये घालून पाहिलेले असू शकतात. यामुळे आधीच्या व्यक्तीच्या त्वचेवरील बॅक्टेरिया, मृत पेशी किंवा काही वेळा उवांसारखे कीटकही त्या कपड्यांवाटे तुमच्या शरीरापर्यंत पोहोचू शकतात. पॅकेजिंग आणि शिपिंग दरम्यानही हे कपडे अनेक हातांमधून जात असल्यामुळे त्यावर धूळ आणि जंतू असण्याची शक्यता जास्त असते.
४. त्वचेची संवेदनशीलता (Skin Sensitivity)
लहान मुले किंवा ज्यांची त्वचा अतिशय संवेदनशील आहे, अशा लोकांसाठी तर नवे कपडे न धुता घालणे म्हणजे आजाराला निमंत्रण देण्यासारखे आहे. धुतल्यामुळे कपड्यांमधील अतिरिक्त रसायने आणि साचलेली धूळ निघून जाते आणि कापड त्वचेसाठी सुरक्षित होते.
काय काळजी घ्यावी?
एकदा धुवूनच वापरा: नवे कपडे एकदा साध्या पाण्यातून किंवा हलक्या साबणातून काढून वाळवून मगच वापरावेत.
उन्हात वाळवा: शक्य असल्यास कपडे कडक उन्हात वाळवावेत, जेणेकरून त्यावरील जंतू नष्ट होतील.
अंतर्वस्त्रांची विशेष काळजी: त्वचेच्या थेट संपर्कात येणारी वस्त्रे (उदा. टी-शर्ट, अंतर्वस्त्रे) न धुता वापरणे टाळावेच.
थोडक्यात सांगायचे तर, आपल्या पूर्वजांनी नवे कपडे थेट घालू नयेत असे जे सांगितले होते, त्यामागे केवळ प्रथा नव्हती, तर आरोग्याचा एक सखोल विचारही दडलेला होता. त्यामुळे पुढच्या वेळी शॉपिंग करून आल्यावर नवे कपडे वापरण्याची घाई करण्यापूर्वी ते एकदा नक्की धुवा!