Kerala State Name: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंगळवारी(दि.24) केरळ राज्याचे नाव अधिकृतपणे ‘केरळम’ करण्यास मंजुरी दिली आहे. या निर्णयानंतर ‘केरळ’चे नाव बदलून ‘केरळम’ का करण्यात आले, यामागची कारणे काय आहेत आणि या नावाचा इतिहास काय सांगतो? याबाबत नागरिकांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
‘केरळ’ ते ‘केरळम’: नावबदलाची सुरुवात कशी झाली?
24 जून 2024 रोजी केरळ विधानसभेने राज्याचे नाव ‘Kerala’ ऐवजी ‘Keralam’ करण्याचा ठराव मंजूर केला होता. या ठरावात नमूद करण्यात आले होते की, आमच्या राज्याचे नाव मलयाळम भाषेत ‘केरळम’ आहे. 1 नोव्हेंबर 1956 रोजी भाषिक आधारावर राज्यांची पुनर्रचना झाली. केरळ पिरावी दिवसही 1 नोव्हेंबरलाच साजरा केला जातो. स्वातंत्र्य चळवळीच्या काळापासून मलयाळम भाषिकांसाठी संयुक्त केरळची मागणी होती, मात्र संविधानाच्या पहिल्या अनुसूचीत राज्याचे नाव ‘Kerala’ असे नोंदवले गेले.”
भाषिक ओळख आणि मलयाळमचा मुद्दा
केरळ हे भाषिक आधारावर स्थापन झालेले राज्य आहे. येथील स्थानिक आणि मूळ भाषा मलयाळम असून, या भाषेत राज्याचे नाव ‘केरळम’ असेच उच्चारले जाते. स्थानिक लोक आजही आपल्या बोलीत ‘केरळम’ हा शब्द वापरतात. मात्र इंग्रजी वापरात ते ‘Kerala’ म्हणून रूढ झाले. यामुळे नावबदलाचा निर्णय हा केवळ प्रशासकीय न राहता भाषिक ओळखीचा प्रश्न ठरला आहे.
पौराणिक संदर्भ: परशुराम आणि समुद्रातून निर्माण झालेली भूमी
केरळच्या नावाशी संबंधित पौराणिक कथांमध्ये भगवान विष्णूंचे सहावे अवतार परशुराम यांचा उल्लेख आढळतो. केरळोपथी (केरळच्या लोककथांचा ग्रंथ) आणि अनेक पुराणांमध्ये या कथेचा संदर्भ आहे. मान्यतेनुसार, परशुरामांनी पृथ्वी महादेवांना दान केल्यानंतर तपश्चर्येसाठी भूमी मागितली. तेव्हा वरुणदेवांनी समुद्र मागे हटवला आणि परशुरामांनी फेकलेल्या परशूच्या टोकापर्यंत जी भूमी निर्माण झाली, ती म्हणजे आजचे केरळ. यातून ‘केर’ (जल) आणि ‘अलम’ (भूमी), म्हणजे पाण्यातून निर्माण झालेली भूमी, असा ‘केरळम’ शब्दाचा अर्थ सांगितला जातो.
अशोकाच्या शिलालेखांत ‘केरळपुत्र’चा उल्लेख
इतिहासाच्या दृष्टीने पाहिले असता, केरळ नावाचा सर्वात प्राचीन उल्लेख मौर्य सम्राट अशोक यांच्या इ.स.पू. तिसऱ्या शतकातील शिलालेखांमध्ये आढळतो. इतिहासकार डी.सी. सरकार यांच्या मते, या शिलालेखांत ‘केरळपुत्र’ असा शब्द वापरण्यात आला आहे, ज्याचा अर्थ ‘केरळचा शासक’ किंवा ‘केरळचा पुत्र’ असा होतो. इतिहासकार आर.सी. मजूमदार यांनीही Ancient India या पुस्तकात ‘केरळपुत्र’ या संबोधनाचा उल्लेख केला आहे.
चेरा राजवंश आणि ‘केरळ’ शब्दाची वाटचाल
दक्षिण भारताच्या इतिहासाचे अभ्यासक के.ए. नीलकंठ शास्त्री यांनी A History of South India या ग्रंथात चेरा, चोल आणि पांड्य राजवंशांचा उल्लेख केला आहे. त्यांच्या मते, ‘केरळ’ हे नाव चेरा राजवंशाशी संबंधित असण्याची शक्यता आहे. शास्त्री यांच्या मते, चेरा शासकांचा प्रदेश ‘चेरालम’ म्हणून ओळखला जाऊ लागला आणि काळानुसार तो ‘केरळम’ झाला. दक्षिण भारतीय भाषांमध्ये ‘च’ आणि ‘क’ या ध्वनींमध्ये होणारे बदल लक्षात घेतल्यास, ‘चेरा’ ते ‘केरा’ आणि पुढे ‘केरळ’ हा प्रवास स्वाभाविक वाटतो.
भाषाविज्ञानाचा दृष्टिकोन
भाषावैज्ञानिकांच्या मते, द्रविड भाषांमध्ये Palatalization आणि Velarization हे ध्वनीबदल सामान्य आहेत. मलयाळम, तमिळ, तेलुगू आणि कन्नड भाषांमध्ये ‘च’ आणि ‘क’ ध्वनींचे परस्पर रूपांतर आढळते. उदाहरणार्थ- हिंदीतील ‘हाथ’ - तमिळमध्ये ‘कइ’ (Kai), तेलुगूमध्ये ‘चेइ’ (Chei). हिंदीतील ‘कान’ - तमिळ/तेलुगूमध्ये ‘चेवि’ (Chevi), कन्नडमध्ये ‘किवि’ (Kivi) यामुळे ‘चेरा’ ते ‘केरळ’ हा भाषिक प्रवास अधिक ठोस ठरतो. इतिहासकार ए. श्रीधर मेनन यांनीही केरळची ओळख चेरा राजवंशाशी घट्ट जोडलेली असल्याचे नमूद केले आहे. संगम साहित्यात चेरा शासक आणि त्यांच्या भूभागाचे उल्लेख आढळतात.
‘केरा’ म्हणजे नारळांची भूमी?
एक लोकप्रिय लोकमान्यता अशीही आहे की ‘केरा’ म्हणजे नारळ आणि ‘आलम’ म्हणजे स्थान. त्यामुळे ‘केरळ’ म्हणजे नारळांची भूमी. केरळचा किनारी भाग प्राचीन काळापासून नारळ उत्पादनासाठी प्रसिद्ध राहिला आहे. अरब व्यापारी आणि परदेशी प्रवाशांच्या वर्णनांतही येथील हिरवळ आणि नारळांची भरपूरता नमूद केली आहे. मात्र इतिहासकार या मताला लोकमान्यतेचा आधार मानतात; ठोस ऐतिहासिक पुरावा मानत नाहीत.
भूगोल आणि ‘चराल’ (पर्वतीय उतार) संकल्पना
भौगोलिक दृष्टीने पाहता, पश्चिम घाटाच्या पर्वतरांगांपासून समुद्राकडे उतरणाऱ्या उताराला ‘चराल’ असे म्हटले जाते. या उतारांपासून तयार झालेल्या सपाट किनारी प्रदेशाशी ‘चेरालम’, ‘चेरळम’ आणि पुढे ‘केरळम’ हा शब्दप्रवास जोडला जातो. एकूणच, ‘केरळ’ हे केवळ भौगोलिक नाव नाही, तर ते दोन हजार वर्षांहून अधिक काळाच्या ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि भाषिक प्रवासाचे प्रतीक आहे. ‘केरळ’ ते ‘केरळम’ हा बदल केवळ एका अक्षराचा नाही, तर भाषिक अस्मितेच्या आणि सांस्कृतिक आत्मसन्मानाच्या पुनर्स्थापनेचा निर्णय म्हणून पाहिला जात आहे.
Web Summary : Kerala is now officially Keralam. The name change reflects a desire to align with the state's Malayalam linguistic identity. Historical connections to Chera dynasty, references in ancient texts, and geographical interpretations contribute to the name's rich heritage, marking a cultural restoration.
Web Summary : केरल अब आधिकारिक तौर पर केरलम हो गया है। नाम परिवर्तन राज्य की मलयालम भाषाई पहचान के साथ संरेखित करने की इच्छा को दर्शाता है। चेर वंश से ऐतिहासिक संबंध, प्राचीन ग्रंथों में संदर्भ और भौगोलिक व्याख्याएं नाम की समृद्ध विरासत में योगदान करती हैं, जो एक सांस्कृतिक बहाली का प्रतीक है।