इराण अन् अमेरिकेत कोण करतंय मध्यस्थी?; भारताच्या कट्टर शत्रू देशासह ३ मुस्लीम राष्ट्र सहभागी

तुर्कस्तान, इजिप्त आणि पाकिस्तानच्या प्रतिनिधींनी व्हाईट हाऊसचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांची तसेच इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांची स्वतंत्रपणे भेट घेतली

वॉशिंग्टन - अमेरिका आणि इराण युद्धात चर्चेतून मार्ग काढण्याच्या हालचाली वाढल्या आहेत. अमेरिकन राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या पॉवर प्लांट आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर होणारे हल्ले ५ दिवसांसाठी रोखण्याची घोषणा केली आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात मागील २ दिवसांपासून सुरू असलेल्या चर्चेतून हा निर्णय घेण्यात आला. ट्रम्प यांच्या या विधानानंतर इराणने युद्धविरामसाठी तयार नसल्याचं सांगितले. त्यातच आता ३ इस्लामिक देश अमेरिका आणि इराण यांच्यात मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा खुलासा झाला आहे. त्यात भारताचा शत्रू पाकिस्तानचाही समावेश आहे.

तुर्कस्तान, इजिप्त आणि पाकिस्तानच्या प्रतिनिधींनी व्हाईट हाऊसचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांची तसेच इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांची स्वतंत्रपणे भेट घेतली  असं अमेरिकन वृत्तसंस्था ॲक्सिऑसने वृत्त दिले आहे. ही चर्चा युद्ध संपवण्यापासून वादग्रस्त मुद्दे सोडवण्यासाठी होती असं सूत्रांच्या हवाल्याने सांगण्यात येत आहे. अराघची यांच्या मंत्रालयानेही तणाव कमी करण्यासाठी चर्चा सुरू आहे असं सांगितले. मात्र इराणच्या मेहर समाचार एजन्सीकडून सांगण्यात येतंय की, अमेरिकेने थेट चर्चेत सहभागी व्हावे अशी इराणची इच्छा आहे. परंतु तुर्की, पाकिस्तान आणि इजिप्तच्या प्रतिनिधींची बैठक कुठे झाली, त्यात कोण सहभागी होते याबाबत उत्तर देण्यास व्हाईट हाऊसने नकार दिला. 

इराणच्या पलटवारनंतर ट्रम्प बॅकफूटवर?

ट्रम्प यांनी सातत्याने इराणचे नेतृत्व, क्षेपणास्त्र क्षमता आणि आण्विक पायाभूत सुविधा नष्ट करण्याची मागणी केली आहे. परंतु हा संघर्ष लांबत चालल्याने ते बचावात्मक पवित्र्यात आले आहेत. आखाती प्रदेशात अमेरिकेच्या मित्र राष्ट्रांवरील हल्ले तीव्र झाले आहेत आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील बहुतांश सागरी वाहतूक विस्कळीत झाली आहे, ज्यामुळे जागतिक ऊर्जा संकट अधिकच गंभीर झाले आहे. अमेरिकेतील आगामी मध्यावधी निवडणुकांमुळेही दबाव वाढला आहे. सध्याची परिस्थिती पाहता, ट्रम्प आता या संघर्षातून बाहेर पडण्याचा मार्ग शोधत असल्याचे दिसत आहे. त्यांनी अलीकडेच म्हटले आहे की ते  मध्यपूर्वेतील आमचे मोठे लष्करी प्रयत्न हळूहळू कमी करण्याची तयारी करत आहेत. विशेष म्हणजे यावेळी त्यांनी इराणमधील सत्तापालटाची अट वगळली जी पूर्वी त्यांच्या भूमिकेचा एक महत्त्वाचा भाग होती.

इस्रायल इराणसोबतच्या शांतता कराराला पाठिंबा देईल का?

ट्रम्प यांच्या कोणत्याही शांतता प्रयत्नांना इस्रायल पाठिंबा देईल असे संकेत अद्याप दिलेले नाहीत. युद्ध अजूनही मधल्या टप्प्यात आहे परंतु आमची दिशा स्पष्ट आहे आणि आम्ही भविष्यासाठी व स्वातंत्र्यासाठी लढत राहू असं इस्रायलचे लष्करप्रमुख आयल झमीर यांनी म्हटलं. एका गंभीर घडामोडीत इराणच्या क्षेपणास्त्रांनी इस्रायलची प्रसिद्ध 'आयर्न डोम' संरक्षण प्रणाली भेदली असून अणुभट्ट्या असलेल्या दिमोनासारख्या संवेदनशील भागांना लक्ष्य केले आहे.