गोव्यात सापडला सोळाव्या शतकातील पहिला नागरी कोकणी शिलालेख

इतिहास संशोधक डॉ. रोहित फळगावकर यांचा शोध

लोकमत न्यूज नेटवर्क, पणजी : इतिहास संशोधक डॉ. रोहित फळगावकर यांनी सोळाव्या शतकातील पहिल्या नागरी कोकणी शिलालेखाचा शोध लावला आहे. पिळगावच्या कालभैरवाचे चार शतके जुने शिल्प त्यांना सापडले आहे, असे वृत्त संदेश प्रभुदेसाय यांच्या गोवा न्यूज डॉट कॉमने दिले आहे.

फळगावकर हे पेडणे येथील संत सोहिरबानाथ अंबिये महाविद्यालय आणि संशोधन केंद्रातील पुरातत्त्व अभ्यास संग्रहालयाचे प्राध्यापक आणि समन्वयक आहेत. डिचोली तालुक्यातील पिळगाव येथील श्री चामुंडेश्वरी मंदिरातील तलावात त्यांना मूर्ती सापडली.

देवस्थानचे अध्यक्ष तुषार टोपले यांच्या नेतृत्वाखालील मंदिर समितीच्या मदतीने फळगावकर यांनी ही मूर्ती मिळवली. नवीन मूर्ती प्रतिष्ठापनेवेळी ही मूर्ती तलावात विसर्जित करण्यात आली होती.

कालभैरव मूर्तीच्या मागील बाजूस नागरी लिपीत कोरलेला तीन ओळींचा शिलालेख आहे. शिलालेखात 'गॉयें सिंहासनी', 'गॉएं' आणि 'गोंयांत चंडिका' यांसारखे शब्द आहेत, जे कोंकणी लेखनाची विशिष्ट शैली दर्शवतात.

याव्यतिरिक्त, शिलालेखात 'माघ फाल्गुन' हा शब्द आहे, जो हिंदू कॅलेंडरमधील फाल्गुन महिन्याचा संदर्भदेतो, कोकणीमध्ये 'फाल्गुण' म्हणून उच्चारला जातो. हा महिना साधारणतः फेब्रुवारी आणि मार्चच्या मध्यात येतो.

शिलालेखात दोन तारखा समाविष्ट आहेत: एक, श्री शालिवाहन १५०१ शके, वर्ष १५७९ शी संबंधित आणि दुसरी श्री शालिवाहन १५०५ शके, जे ग्रेगोरियन कॅलेंडरमध्ये वर्ष १५८३ चे भाषांतर करते.

या शोधानंतरही, डॉ. फळगावकर अधिक उत्तरे शोधण्यास उत्सुक आहेत. जरी तीन ओळींमधील सर्व अक्षरे स्पष्टपणे वाचता येत नसली तरी फळगावकर हे या बाबतीत अधिक संशोधन करून त्याचा अर्थ लावण्यास उत्सुक आहेत.

'सध्या, गोव्यात सापडलेला हा पहिला ज्ञात कोकणी शिलालेख आहे. ही मूर्ती १५७९ मध्ये बनवली गेली आणि १५८३ मध्ये स्थापित केली गेली असावी.' - डॉ. रोहित फळगावकर, इतिहास संशोधक.