गजानन चोपडे वृत्तसंपादक, लोकमत, अमरावती
‘नीट’च्या परीक्षेत यंदा मोठ्या प्रमाणावर गैरप्रकार, गोंधळ झाला. या गोंधळाचा फटका अनेक होतकरू विद्यार्थ्यांना तर बसलाच, पण अनेकांचं डॉक्टर होण्याचं स्वप्नही पुरतं भंगलं. या महाघोटाळ्यात यवतमाळ जिल्ह्यातील भूमिका राजेंद्र डांगे ही विद्यार्थिनीही बळी ठरली. भूमिकाने फेरपरीक्षा दिली नसतानाही तिच्या नव्या गुणपत्रिकेत तब्बल ४६८ गुण कमी करण्याचा प्रताप नॅशनल टेस्टिंग एजन्सीने (एनटीए) केला आहे. ६४० गुण प्राप्त करणाऱ्या भूमिकाला नव्या गुणपत्रिकेत केवळ १७२ गुण देण्यात आले आहेत! या प्रकारामुळे तिच्या पायाखालची जमीनच सरकली आहे. भूमिकानं लगेच ‘नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी’ला ई-मेल केला; पण या मेलला साधे उत्तर देण्याची तसदीही अद्याप या संस्थेनं घेतलेली नाही.
५ मे रोजी झालेल्या ‘नीट’ परीक्षेच्या दिवशीच या परीक्षेतील गैरप्रकार उघडकीस आला. बिहार पोलिसांनी पाच जणांना अटक केली. या गोरखधंद्यातील ‘नटवरलाल’, ‘मुन्नाभाई’, ‘गंगाधर’सारखे महाभाग गेल्या कित्येक वर्षांपासून विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी खेळत असतील, परंतु भूमिकासारख्या विद्यार्थ्यांचे काय? त्यांच्या भवितव्याशी खेळ का? भूमिकाने तर फेरपरीक्षाही दिली नव्हती. ज्या विद्यार्थ्यांना ‘ग्रेस’ गुण मिळाले होते, त्यांची ‘एनटीए’ने फेरपरीक्षा घेतली. मग भूमिकाला नवी गुणपत्रिका देण्याचा जावईशोध कुणाचा? तिची ऑल इंडिया रँक आधी किती होती व नंतर किती खाली घसरली याचा शोध कोण घेणार?.. या प्रश्नांनी डांगे कुटुंबीयांना अस्वस्थ केलं आहे. भूमिकाही या प्रकारामुळे प्रचंड हादरली आहे. आपण घेतलेली इतकी मेहनत आणि डॉक्टर होण्याचं इतक्या वर्षांपासून बाळगलेलं स्वप्न. सगळंच पाण्यात जाणार की काय, या भीतीचा धसका तिनं घेतला आहे.
यवतमाळमधील भूमिकाचं उदाहरण म्हणजे केवळ हिमनगावरील टोक ठरावं इतके घोटाळे यंदा ‘नीट’च्या परीक्षेत घडले आहेत. याविरुद्ध दाद तरी कोणाकडे आणि कशी मागावी, त्याला न्याय मिळेल का आणि कधी, तोपर्यंत आपल्या स्वप्नांचं, मेहनतीचं आणि भविष्याचं काय, असे असंख्य प्रश्न फेर धरून विद्यार्थ्यांसमोर नाचत आहेत. हतबल झालेल्या या विद्यार्थ्यांसमोर सध्या तरी आशेचा एकच किरण आहे, तो म्हणजे न्यायालय. तिथेच आपल्याला काही न्याय मिळू शकेल, या अपेक्षेत ते आहेत. त्यामुळे भूमिका आणि तिच्या वडिलांनीही नाईलाजानं न्यायालयात जाण्याची तयारी केली आहे; पण तिथपर्यंत पोहोचायचं कसं आणि खर्चाची तजवीज करायची कशी, याची एक नवीनच चिंता त्यांना भेडसावते आहे. भूमिकाचे वडील आर्णीच्या ग्रामीण रुग्णालयात सुरक्षा रक्षक आहेत.
महाराष्ट्र आणि देशात भूमिकासारखे कितीतरी विद्यार्थी ‘नीट’ महाघोटाळ्याला बळी पडले आहेत. दिल्लीत बसून नीट घोटाळ्याची सूत्रं हलविणाऱ्या गंगाधरवर पोलिसांनी चौकशीचा पाश आवळला आहे. काही पालक आणि विद्यार्थीदेखील चौकशीच्या फेऱ्यात अडकले आहेत. तिकडे ‘सीबीआय’ने बिहारमधून अटक केलेल्या मनीषकुमार, आशुतोषकुमार या आरोपींच्या चौकशीतून दररोज नवीन माहितीचा उलगडा होत आहे. माफियांनी शिक्षण व्यवस्थेची लक्तरे वेशीवर टांगली आहेत.
‘नीट’संदर्भात देशपातळीवर झालेल्या या महाघोटाळ्याचे पडसाद आता स्थानिक पातळीवरही उमटू लागले आहेत. विद्यार्थी आणि पालक त्यामुळे हतबल झाले आहेत. यवतमाळातील भूमिका हे त्याचं एक उदाहरण. ज्यांना ‘ग्रेस’ गुण मिळाले, त्यांची फेरपरीक्षा घेण्यात आली, परंतु त्यात समावेश नसलेल्या विद्यार्थ्यांना नवी गुणपत्रिका पाठवून ‘एनटीए’ने पुन्हा नव्या वादाला तोंड फोडले आहे. अत्यंत महत्त्वाच्या समजल्या जाणाऱ्या ‘नीट’ स्पर्धा परीक्षा घेणाऱ्या संस्थेचा कारभार इतका ढिसाळ असेल, त्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या भवितव्यासमोर आणि भविष्यासमोरच अंधार पसरणार असेल तर त्यांनी दाद मागावी तरी कुठे? शिवाय व्यवस्थेवरचा आणि शिक्षणावरचा उडालेला विश्वास विद्यार्थ्यांच्या मनात कायमची काजळी धरेल त्याचं काय?