- नीलेश जोशी
बुलडाणा: जिल्ह्याचा सिंचन अनुशेष भरून काढण्याच्या दृष्टीकोणातून लघू पाटबंधारे विभागामार्फत हाती घेण्यात आलेल्या आठ प्रकल्पांपैकी दुर्गबोरी आणि दिग्रस बुद्रूक कोल्हपूरी बंधारा पूर्णत्वास गेला आहे. दरम्यान, दिग्रस बुद्रूक कोल्हापूर बंधारा हा तब्बल २२ वर्षापासून रखडला होता. मात्र आता तो पूर्णत्वास गेला आहे. सध्याची दुष्काळी परिस्थिती पाहता दिग्रस बुद्रूक येथील कोल्हापूरी बंधार्यात पाणी साठविता आले नाही. मात्र पुढील पावसाळ््यात या प्रकल्पामुळे देऊळगाव राजा तालुक्यातील जवळपास ६०६ हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली येणार आहे. विशेष म्हणजे या प्रकल्पासाठी वेगळे असे भूसंपादन करण्याची गरज पडली नाही. सुमारे दोन दलघमी पाणीसाठवण क्षमता असलेला हा कोल्हापूरी १९९५ पासून रखडलेला होता. एप्रिल २०१७ मध्ये तो लघुपाटबंधारे विभागाच्या अखत्यारित आला. एक जानेवारी २०१८ ला या प्रकल्पाचे काम सुरू होऊन त्यावर सव्वा पाच कोटी रुपये खर्च आतापर्यंत झाला आहे. अवर्षणाच्या स्थितीमुळे यावर्षी त्यात पाणीसाठवता आले नाही. अन्यथा १५ आॅक्टोबर नंतर त्यात पाणी साठवले गेले असते. खडकपूर्णा नदीवर हा कोल्हापूरी बंधारा आहे. मात्र यंदा खडकपूर्णा प्रकल्पच मृतसाठ्यात असल्याने या कोल्हापूरी बंधार्यात पाणी साठवता आले नाही. दुसरीकडे ६.६० कोटी रुपयांचा दुर्गबोरी प्रकल्पही यावर्षी पूर्णत्वास गेला असून २.६७ दलघमी पाणीसाठवण क्षमता या प्रकल्पामध्ये आहे. त्यामुळे ४४६ हेक्टरचे सिंचन होणार आहे. डिसेंबर २०१४ मध्ये या प्रकल्पाचे काम हाती घेण्यात आले होते. या व्यतिरिक्त आणखी सहा प्रकल्पांची कामे सध्या अंतिम टप्प्यात आली आहेत.
चौंढी प्रकल्पाला ७५ कोटी रुपयांची गरज
घाटाखालील खारपापणपट्यात येत असलेल्या चौंढी प्रकल्पाचेही काम ६० टक्के पूर्ण झाले आहे. या प्रकल्पाच्या कामासाठी ७५ कोटी रुपयांचा निधी उपलब्ध झाल्यास जून २०१९ अखेर हा प्रकल्प पूर्णत्वास जाऊ शकतो. त्यादृष्टीने प्रशासकीय पातळीवर सध्या प्रयत्न होत आहेत. प्रकल्पासाठीचे ५७ टक्के भूसंपादन आतापर्यंत झाले आहे. दरम्यान, संग्रामपूर तालुक्यातील आलेवाडी प्रकल्पही जून २०२० पर्यंत पूर्ण करण्याचे लघु पाटबंधारे प्रकल्प विभागाचे प्रयत्न सुरू आहेत.
बोरखेडीसाठी सरळ खरेदीने घेतील २३ एक्कर जमीन
लोणार तालुक्यातील बोरखेडी प्रकल्पासंदर्भातील पूनर्वसनाची कामे ही न्यायप्रविष्ठ प्रकरणामुळे अडचणीत आली होती. त्यासंदर्भात लघू पाटबंधारे विभागाने हालचाली करून या प्रकल्पासाठी सरळ खरेदीने २३ एक्कर जमीन घेतली. त्यामुळे या प्रकल्पासंदर्भातील काही अडचणीही आता दूर झाल्या आहेत. जवळपास २००९ पासून या प्रकल्पाची काही कामे ही न्यायप्रविष्ठ प्रकरणांमुळे रखडलेली होती. ता प्रकल्पाच्या शेवटच्या टप्प्यातील कामेही मार्गी लागली आहेत.
रखडलेले दोन प्रकल्प आता पूर्णत्वास गेले असून निधीची उपलब्धता झाल्यास चौंढी प्रकल्पही जून २०१९ अखेर पूर्णत्वास नेण्याचा आमचा प्रयास आहे. पूर्ण झालेल्या दोन प्रकल्पांमुळे जवळपास एक हजार हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली येण्यास मदत होईल.
- एस. व्ही. चौधरी, कार्यकारी अभियंता, लघू पाटबंधारे विभाग, बुलडाणा